Translation requests/WQ/3/Pl

Wikimedia Quarto

Wydanie trzecie Kwiecień 2005

ar | br | cs | de | en | eo | es | fr | he | it | ja | kn | ko | nl | oc | pl | pt | ru | sr | sv | vi | zh
Simple || Updates || more... edit

Rada powiernicza

Jimmy Wales, założyciel
Angela Beesley
Michael Davis
Florence Nibart-Devouard
Tim Shell

Redakcja

Redaktor naczelny
Samuel Klein
Wydawca
Florence Nibart-Devouard

Autorzy

+/- Erik Zachte, Nicolas Weeger, GerardM, Hashar, Yann Forget, Jean-Christophe Chazalette (villy), 利武, David Monniaux; Florence Devouard, Michael Snow, Maveric, Aphaia, Elian, oshitake, Presroi, Worldtraveller, others

Korekta

+/- English Copyeditors: Ruth Ifcher, Sj, Quinobi, others

Tłumacze

+/- Alexey Krasheninnikov, Aegis Maelstrom, Angela, Arno Lagrange, Blueshade, Carmen, Fruggo, Fulup, Guria, kocio, Minh Nguyễn, Oleg Izyumenko, Patio, presroi, Pubuhan, roc, Sbisolo, Shizhao, Simon Shek, Totti, Cedric31 Shakura

Witamy w trzecim wydaniu Wikimedia Quarto! W pierwszym kwartale 2005 zatrudniliśmy naszych pierwszych pracowników, udało się nam pozyskać pomoc z zewnątrz przy projekcie Wikidata (Wikidane), a także urządziliśmy krótką, lecz owocną zbiórkę pieniędzy. Wikimedianie uczestniczyli i przemawiali na rekordowej ilości targów i konferencji, a zainteresowanie organizacją — w postaci wywiadów i zaproszeń członków rady do wystąpień, artykułów poświęconych naszym projektom w mediach głównego nurtu oraz poczty przysyłanej do rady — czasami chyba przekraczało nasze możliwości odpowiedzi. W styczniu tego roku minęła też czwarta rocznica powstania Wikipedii. Aby uczcić tę okazję nasze centra danych nawiedziła plaga kłopotów, która przez sześć tygodni okresowo spowalniała projekty.

W tym numerze Quarto poza zwykłymi raportami kwartalnymi, podsumowaniami konferencji i nowościami z projektów możecie zauważyć kilka zmian. Wzrosła liczba autorów tekstów, niektórzy z nich napisali oryginalne artykuły o nowych projektach i wydarzeniach. Rozwinęły się galeria i kalendarium. Swoje propozycje, materiały i inne uwagi przesyłajcie jak zawsze na adres newsletter (at) wikimedia.org lub umieszczajcie na stronie dyskusji o biuletynie na Meta-wiki. Zapraszamy do zgłaszania lokalnych grafik, opisów wydarzeń i niezamówionych artykułów.

Chcielibyśmy podziękować wielu nowym darczyńcom, dużym i małym, którzy wsparli naszą fundację tej wiosny. Specjalne podziękowania należą się wszystkim autorom tekstów, szkiców, grafik, dźwięków, filmów, kodu, sporów filozoficznych oraz innego wkładu w rozmaite projekty i oddziały Wikimediów.

Rosnąca grupa tłumaczy Quarto odnotowała największe jak dotąd osiągnięcie w tym zakresie: przekład różnych części biuletynu dostępny jest w 17 językach. Również zespół zajmujący się projektem graficznym był ostatnio zajęty przygotowaniem obecnego, przejrzystego wyglądu biuletynu oraz jego pierwszego wydania w formacie PDF. Na koniec powstała wreszcie lista, na której można otrzymywać aktualizacje Quarto, takie jak wersje tekstowe lub w PDF, gdy tylko się ukażą. Życzymy przyjemnej lektury!

-- Zespół WQ

Spis treści
Okładka: Drzewa zimą przykryte śniegiem (LockeShocke)

Wstęp, spis treści	. . . . . . 1
Orędzia Założyciela i Rady	. . . . . . 2
Raporty kwartalne	. . . . . . 3
Z projektów	. . . . . . 4
Wieści z oddziałów	. . . . . . 5
W mediach	. . . . . . 6
Wieści międzynarodowe	. . . . . . 7
Uwagi końcowe, galeria, artykuły redakcyjne	. . . . . . 8

[edit] Strona 2.

ar |

br | cs | de | en | eo | es | fr | he | it | ja | ko | nl | oc| pl | pt | ru | sr | sv | zh | simple | vi || +/-

Orędzie założyciela

Jimbo Wales przemawia na FOSDEM 2005 w Brukseli (Belgia).
Fotografia: Chrys

Misją Wikimediów jest dostarczanie wiedzy wszystkim ludziom na Ziemi w ich własnym języku. Wikipedia, jako część tej misji, ma na celu stworzenie oraz dystrybucję wolnej encyklopedii o najwyższej możliwej jakości. Pytanie, czy społeczność jest bardziej, czy mniej ważna od tego celu, jest źle postawione – społeczność w pełni służy temu celowi.

Nie znam żadnego przypadku, w którym istniałaby zasadnicza rozbieżność między tymi dwiema sprawami. Innymi słowy rdzeń społeczności, ludzie, którzy rzeczywiście wykonują pracę, skupiają się z pasją na jednym – na tworzeniu czegoś niezwykle wysokiej jakości, a nie tylko na budowaniu sieciowej społeczności dla samej siebie.

Społeczność nie jest ważniejsza od naszego zadania, społeczność jest zorganizowana wokół niego. Różnica polega po prostu na tym, że decyzje nie powinny być podejmowane przez ocenę społecznych korzyści, pod wpływem większości, czy na mocy tradycji, ale zawsze w świetle celu, który sami sobie wyznaczyliśmy.

Nie podzielam zdania, o ile mi wiadomo żywionego tylko przez nieliczną garstkę, że Wikipedia jest w jakikolwiek sposób nastawiona przeciw elitarności i ekspertom. Jeśli już, to jesteśmy raczej skrajnymi zwolennikami elitarności, ale jednocześnie przeciwnikami papierków. Przyciąganie i utrzymywanie specjalistów z wyższych uczelni jest jednym z naszych celów. To znaczy, że poszukujemy myślących, inteligentnych ludzi, którzy chcą bardzo ciężko pracować wraz z innymi nad dokładnością i wyważonym punktem widzenia, i nie akceptujemy niczego mniej. Doktorat jest cennym dowodem takiej woli, ale nie zastępuje tych przymiotów.

Mogą wystąpić sytuacje, kiedy posiadacz stopnia naukowego uważa, że nikt inny nie powinien zmieniać jego specjalistycznych artykułów lub nie może znieść, że ktoś podważa jego punkt widzenia, i nie ma cierpliwości do dyskusji. W takich wypadkach jego wiedza ma ograniczoną wartość; jeżeli ktoś nie jest zdolny do pracy w sposób przyjazny i pomocny dla społeczności oraz sądzi, że jego tytuły uprawniają go do posiadania ostatniego słowa na dany temat, to jest to problem i dla niego, i dla nas. Będziemy musieli zawsze dokonywać złożonego osądu, jak radzić sobie w takich sytuacjach.

Podpisuję się obiema rękami pod celem osiągnięcia w Wikipedii jakości "tradycyjnych encyklopedii lub lepszej", a nasze wszystkie reguły społeczne powinny obracać się wokół niego. Otwartość i przyjazność są nieodzowne, ale są tylko radykalnymi środkami do osiągnięcia naszych radykalnych celów.

Orędzie rady powierniczej

Anthere w Agadirze, maj 2005

To już rok, od kiedy Angela i ja zostałyśmy wybrane do rady powierniczej; rok fascynujący, ale i trudny. Był to także pierwszy rok prawdziwego działania Fundacji i jej rady.

W czerwcu 2004 narodziny Fundacji były przede wszystkim deklaracją woli Jimbo. Jej celem było utworzenie ram prawnych odpowiadających potrzebom projektów Wikimedia i wspomagających ich rozwój przy jednoczesnym promowaniu ich otwartości i wolnego charakteru. W skrócie celem było usunięcie historycznych komercyjnych naleciałości takich jak związki z wikipedia.com i bomis.com oraz pełne przyjęcie pewnego ideologicznego charakteru.

Rok temu Fundacja istniała na papierze, ale nie miała żadnej realnej formy. Jimbo miał pewną wizję tego, czym będzie rada. Uważał, że czekają nas kwartalne spotkania i nieco uzgodnień co do podstawowych zasad. Wszystko przemyślane wcześniej, więc niewymagające zajęcie...

Cytat: "Rola rady generalnie *nie* polega na angażowaniu się w codzienne działanie serwisu sieciowego. Rada to oficjalne ciało upoważnione do podejmowania ostatecznych decyzji związanych z Fundacją. Zarządzanie stroną internetową to zupełnie inna sprawa. Nie przewiduję, aby zajmowanie miejsca w radzie było trudne lub wymagające." -- Jimmy Wales

Wraz z Angelą nie do końca podzielałyśmy ten pogląd; obie planowałyśmy zaangażować się trochę bardziej niż tylko do "brania udziału w pewnych spotkaniach"... i zdaje się, że wypracowałyśmy trochę ciekawszą pozycję. :-)

Podczas, gdy Jimbo zajmował się znaczną częścią zarządzania technicznego i finansowego, my powoli usiłowałyśmy wprowadzić w życie nasze własne koncepcje co do naszych ról w Fundacji - przekazywać Jimbo opinie piszących, organizować ogólne działanie Fundacji, ogłaszać decyzje podjęte przez radę, wspierać inicjatywy piszących oraz stopniowo pomagać Jimbo w pewnych zadaniach, w które nie był już w stanie zaangażować się jeszcze bardziej.

Ludzie często pytają: Ale w jaki sposób działacie? No cóż... to zmieniało się w ciągu tego roku. Latem 2004 cała nasza trójka była stosunkowo często dostępna i mogliśmy rozmawiać o bieżących sprawach przez cały dzień na kanałach IRC. Nasza grupa miała sposobność spotkać się trzy razy w lipcu, listopadzie i grudniu. Jimbo i Angela jesienią pracowali razem wraz z BBC w Londynie...
Dla Angeli i dla mnie najtrudniejsze było znalezienie sobie miejsca oraz, jednak, unikanie wchodzenia sobie nawzajem w drogę. Nie zawsze było to łatwe; obie miałyśmy bardzo silne pragnienie, by być użytecznymi, oraz aby widzieć, że nasza praca jest doceniana.

Dziś sprawy mają się inaczej. Angela i ja jesteśmy bardzo zaangażowane w nasze zawodowe i osobiste życie. Czasy naszej obecności na IRC zachodzą na siebie tylko częściowo. Jimbo w ciągu tygodnia często wyjeżdża, gdyż światowy sukces naszych projektów oznacza wciąż piętrzące się prośby o prezentacje na ich temat. Weekendy zaś poświęca życiu osobistemu.

To, co mogło stać się wadą, to znaczy mniejsza dostępność dla projektów Wikimedia oraz zwiększony stres związany ze ściślejszym zarządzaniem naszym czasem, stało się, jak myślę, zaletą - poświęciłyśmy wiele czasu Fundacji, zachowując przy tym naszą prywatność. Nie jesteśmy całkowicie zależne od projektu.

Zatem w chwili obecnej działamy o wiele bardziej asynchronicznie – za pomocą emaila lub dyskusji sam na sam na IRC. Częściej zdarza się, że Angela lub ja wchodzimy w role wcześniej zagospodarowywane przez Jimbo, takie jak odpowiadanie na lokalne konflikty lub reagowanie na oficjalne pisma. Ze względu na wzrost liczby tych sytuacji, próbujemy rozdzielać między siebie pracę... ryzykując, że umknie nam informacja o jakiejś sprawie już obsługiwanej przez innego członka rady.

Niektóre z działań rady są widoczne dla twórców artykułów. Do najbardziej rzucających się w oczy należy podpisanie partnerstwa z Yahoo! czy też uczestnictwo w spotkaniach Wikipedii. Jednak zazwyczaj jej działania nie są widoczne ani na wiki, ani na najbardziej znanych listach dyskusyjnych. Na nasze codzienne czynności może się składać obsługa niezliczonej liczby emaili, układanie budżetu, wspomaganie organizacji wydarzeń, branie udziału w tworzeniu i dystrybucji Quatro oraz informacji prasowych, aktualizacja strony WWW Fundacji, promowanie idei tworzenia nowych oddziałów i ich list dyskusyjnych, śledzenie przebiegu sądowych oskarżeń o zniesławienie lub naruszenie praw autorskich, rozpatrywanie legalności użycia jakiegoś logo, mediacja przy konfliktach w poszczególnych projektach, pukanie do programistów po informacje, organizacja spotkań w sprawie grantów, podpisywanie petycji, prezentowanie projektów na konferencjach, udział w wywiadach, zamawianie sprzętu, pytanie się o status niekomercyjny, organizowanie zwrotu podatku dochodowego oraz zdobywania funduszy, analizowanie i komentowanie umów z partnerami, śledzenie i wspieranie tworzenia lokalnych oddziałów, przekazywanie próśb od piszących artykuły itd....

To wszystko nie mogłoby być obsługiwane wyłącznie przez małą grupkę ludzi, którzy są czasami źle poinformowani co do przesłanek i wyników swoich decyzji – na przykład nikt z nas nie ma wykształcenia prawniczego. Dlatego konieczne jest tworzenie trwałej sieci współpracowników oraz życie nadzieją, że wszystko obróci się na dobre.

I w zasadzie, TO DZIAŁA! Niestety mnogość codziennych zajęć odsuwa istotne decyzje dotyczące prawidłowego rozwoju Fundacji.

W tym roku Fundacja działała na opisanych powyżej zasadach – odnotowując wzloty, i upadki, i to, co pomiędzy. Jej rola była wypracowywana dzień po dniu zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami przez dążenie do rozwoju stałego, ale w granicach rozsądku, przez dążenie do podejmowania decyzji przez konsensus, a nie głosowanie, oraz przez wspieranie sugestii wielu ludzi i słuchanie tak bardzo, jak tylko mogliśmy. Mam nadzieję, że będzie ona rozwijała się zgodnie z tym modelem, stopniowo i w sposób ciągły budując solidne podstawy działania, które są jej naprawdę potrzebne.

Florence Nibart-Devouard, "Anthere" 17:58, 24 maja 2005 (UTC)

[edit] Strona 3.

Image:Fljhfdshrukeurrewfd.jpg

ar |

br | cs | de | en | eo | es | fr | he | it | ja | ko | nl | oc| pl | pt | ru | sr | sv | zh | simple | vi || +/-

Raporty kwartalne

[edit] Przegląd

Autor: Anthere

Na początek krótkie podsumowanie stanu naszych finansów na koniec 2004 roku:

W 2004 r. całkowity przychód wyniósł 150 tysięcy dolarów, podczas gdy wydatki sięgnęły około 123 tysięcy dolarów. Pełna historia konta za 2004 jest dostępna na stronach fundacji. Najbardziej uderzającą tendencją w 2004 r. był gwałtowny wzrost potrzeb. W ciągu jednego roku nasza farma serwerów powiększyła się z trzech do pięćdziesięciu maszyn! Oczywiście oznaczało to rosnące koszta w ciągu roku na zakup nowego wyposażenia i utrzymanie wykorzystywanej przepustowości sieci.

Na początku 2005 r. odbyło się zebranie w sprawie budżetu, na którym mieliśmy oszacować wzrost potrzeb. Na tej podstawie w lutym została zwołana udana zbiórka pieniędzy, która przyniosła ponad 90 tysięcy dolarów.
Jak dotąd większość naszych przychodów pochodzi od indywidualnych darczyńców, wpłacających od 5 do 20 dolarów. Te wpłaty zawdzięczamy autorom i czytelnikom, którzy doceniają naszą działalność. Sukces zbiórki pozwala sądzić, że nasz rozwój może nadal być w zasadniczym stopniu wspierany przez indywidualne wpłaty.

Wśród innych wpływów znalazły się granty i sponsoring. Nasz najnowszy grant pochodzi z Fundacji Lounsbery'ego. Ważną zmianą w kwestii grantów i darów jest to, że Fundacja Wikimedia została zakwalifikowana jako jednostka dobroczynności publicznej i została zwolniona z podatku przez rządową agencję IRS. Będzie to z pewnością stanowić zachętę dla dysponentów grantów. W pierwszych miesiącach 2005 r. zwołano spotkanie na IRC na temat grantów, rozważaliśmy też poszukiwanie dla Fundacji menedżera grantów. W dalszej części kwartału sierpniowa Wikimania, pierwsze międzynarodowe spotkanie zorganizowane przez i dla wikipedystów, zyskała pierwszego sponsora w postaci Gurunet.

Ze zgromadzonych funduszy w styczniu zakupiliśmy nieco sprzętu. Liczne w tym kwartale propozycje hostingu pozwoliły na mniejsze zakupy sprzętu niż się spodziewaliśmy. Darczyńca pierwszego zestawu serwerów buforujących we Francji dodał jeszcze trzy dodatkowe, które wkrótce będą za darmo trzymane przez Lost Oasis; inne propozycje są obecnie rozważane (więcej informacji na stronie partnerzy Wikimediów i hosting). Trwają zwłaszcza rozmowy z Google, ale żadne porozumienie nie zostało jeszcze zawarte. Ogólna tendencja to zwiększanie liczby naszych partnerów, co chroni naszą niezależność jednocześnie zapewniając odpowiednią bazę techniczną.

Nowym wydatkiem są płace. Od początku 2005 r. fundacja zatrudnia na niepełny etat dwóch programistów, Chada Perrina i Briona Vibbera. Rada postanowiła także zatrudnić na pełny etat osobę zajmującą się czynnościami sekretarskimi, takimi jak obsługa papierowych dokumentów, wysyłka paczek, zakupy części czy rozmowy telefoniczne. Miejscem jej pracy będzie Floryda. Trwają dyskusje nad zatrudnieniem kolejnych osób, ale na tym etapie nie została podjęta żadna decyzja w tej sprawie.

Na ostatnim posiedzeniu Rady zostały przyjęte zasady prywatności dla wszystkich projektów Wikimediów. Będą one przetłumaczone na wszystkie jezyki i udostępnione użytkownikom oraz odwiedzającym w ciągu kilku następnych tygodni.

Na koniec, w ostatnich tygodniach wzmocniły się także prawne aspekty działania naszej fundacji, a to dzięki utworzeniu strony, w celu koordynacji dyskusji w tych kwestiach.

Posiedzenia rady

Zapraszamy też na listę bieżących otwartych zapytań do rady.

[edit] Kwestie prawne

Aby pomóc Fundacji Wikimediów w rozwoju, dotyczące jej bieżące i przyszłe kwestie prawne mają zostać scentralizowane. Odbywa się to w celu zachowania użytecznych wewnętrznych i zewnętrznych odnośników do rozwiązanych problemów oraz innych zasobów. Dyskusje i informacje są zbierane na prawnej stronie na MetaWiki. Ta strona jest również miejscem przewidzianym do gromadzenia wszystkich materiałów prawnych, których może potrzebować fundacja lub jej lokalne oddziały do zapytań do prawników z zewnątrz.

Typowe kwestie prawne fundacji związane są z prawem autorskim, znakami towarowymi, marketingiem, darowiznami, podatkami oraz prawem dotyczącym stowarzyszeń i współpracy. Obejmują one zarówno prawodawstwo krajów stosujących common law, jak i krajów z kręgu prawa cywilnego.

[edit] Creative Commons przedstawia nową licencję dla wiki

Autor: Michael Snow (21 marca)

W ostatni czwartek Creative Commons przedstawiło wersję beta swojej nowej licencji, przygotowanej specjalnie dla serwisów wiki, a jednocześnie Lawrence Lessig uruchomił serwis wiki, na którym ma się odbywać edycja zaktualizowanej wersji jednej z jego książek.

Jak wyjaśnił Lessig, ta nowa licencja (nazwana CC-wiki) "zamiast wymuszać przypisanie zasług posiadaczowi praw autorskich, przypisuje je albo posiadaczowi praw autorskich, albo wyznaczonej jednostce". Taką wyznaczoną jednostką mogłaby prawdopodobnie być dowolna organizacja kontrolująca dany serwis wiki. Lessig określił to jako raczej nową odmianę licencji attribution/share-alike (CC-by-sa) niż zupełnie nową licencję.

Lessig także używa wiki do koordynacji prac nad aktualizacją swojej książki Kod i inne prawa cyberprzestrzeni, wydanej w 2000 r. Wiki dla tej książki, obsługiwane przez JotSpot, będzie używać nowej licencji CC-Wiki, jednak drukowana wersja nie będzie wydana na licencji Creative Commons - Lessig wyjaśnił na łamach BusinessWeek'a, że nie zdołał do tego przekonać swojego wydawcy, Basic Books.

Nowa licencja CC-wiki może mieć pewien wpływ na Wikipedię, ponieważ już od jakiegoś czasu powtarzały się skargi, że GNU Free Documentation License jest trudna do przestrzegania i niezgodna z popularnymi licencjami Creative Commons. Aby zmniejszyć trudności związane z przestrzeganiem licencji przez tych, którzy używają dalej treści Wikipedii, nota o jej prawach autorskich zaleca serwisom zwierciadlanym (tzw. mirrorom) ograniczenie się do zamieszczania odnośników do artykułów w Wikipedii. Angielski Wikipedysta Ram-Man poświęcił w tym kwartale swój czas na systematyczne zachęcanie do udzielania kilku licencji na swój wkład, zazwyczaj GFDL oraz jednej z licencji Creative Commons.

Mimo to projekt Lessiga został przez niektórych chłodno przyjęty. Angela określiła jego decyzję, aby do swojego wiki używać własnościowego oprogramowania JotSpot, dziwacznym wyborem. Inni, w tym Jamesday, krytykowali samą licencję CC-wiki, zwłaszcza za przypisywanie grupie praw indywidualnych autorów. Licencja jest nadal w fazie "beta" i nie odbyła się jeszcze żadna poważna dyskusja nad jej zastosowaniem w Wikipedii.

[edit] Współpraca

[edit] Podsumowanie współpracy

W pierwszym kwartale nawiązaliśmy współpracę z wieloma innymi organizacjami, a z wieloma następnymi trwają dyskusje nad współpracą. Belnet zapewnia darmowy hosting i 22 półki (U) na serwery. Porozumienie to zostało zawarte ostatnio.

Kennisnet współpracuje z Wikimediami na wiele sposóbów, zarówno przez sponsorowanie prac badawczych i rozwojowych nad oprogramowaniem, jak i przez hosting oraz użyczanie swoich serwerów (więcej o tej współpracy w artykule Kennisnet na stronie 7.).

Zawarliśmy porozumienie na publikowanie naszego kanału informacyjnego na Answers.com. Brion Vibber pracuje obecnie z nimi nad jego realizacją. Wyszukiwarka Ask Jeeves i Opera (firma rozwijająca przeglądarkę WWW o tej samej nazwie) są także zainteresowane takim kanałem, pewne zainteresowanie wyraził również Amazon.com, ale z żadnym z nich jak dotąd nie zostało zawarte porozumienie.

Nawiązaliśmy też współpracę z pewną ilością posiadaczy materiałów, którzy udostępnili je do użytku w naszych projektach. Europejska Agencja Środowiska zgodziła się udzielić licencji na swój wielojęzyczny słownik ekologiczny (General Multilingual Environmental Thesaurus, GEMET), aby można było go wykorzystać w Wikisłowniku; Głos Ameryki zgodził się udostępnić Wikipedii 5 tysięcy haseł ze swojego słowniczka wymowy, a pierwotni wydawcy Whole Earth Catalog udzielili zgody na wykorzystanie zawartości pierwszych pięciu roczników katalogu w Wikiźródłach oraz (po aktualizacji i wikizacji) w Wikipodręczniku (Wikibooks).

Obecnie rozważanych jest kolejnych kilkanaście ofert hostingu, dużych i małych. Niektóre z nich są niepewne, inni oferenci poszukują "wzajemnych korzyści marketingowych" itp. W tej chwili na większość takich propozycji odpowiadamy, że jesteśmy zainteresowani, ale w ciągu najbliższych miesięcy nie będziemy mieli odpowiednich możliwości technicznych. Powinniśmy prowadzić takie rozmowy w ramach planowania naprzód, ale mało prawdopodobne, by dały one prędko efekty. W pierwszej kolejności musimy zająć się już zawartymi umowami i dać sobie czas na zastanowienie oraz organizację, zamiast działać w pośpiechu.

[edit] Rekordowa sprzedaż Directmedia DVD z niemiecką Wikipedią

Po sukcesie wydania niemieckiej Wikipedii na CD, niemiecka firma wydawnicza Directmedia opublikowała wersję na DVD. Zawartość płyty bazuje na stanie Wikipedii z 3 marca, który został pobieżnie przeszukany pod kątem potencjalnych naruszeń prawa autorskiego, wandalizmów oraz szablonów, które są użyteczne tylko w wersji sieciowej. Uporządkowane informacje bibliograficzne o ważniejszych osobach - nowość, którą dodano na wersji CD - objęła jeszcze więcej biogramów.

DVD zawiera 203 tysiące haseł i tysiące grafik. Na płycie znajduje się oprogramowanie do szybkiego pełnotekstowego przeszukiwania jej zawartości, które oferuje także dopisywanie notatek, zakładki i inne możliwości. Oprogramowanie jest w wersjach pod Windows, Mac OS i Linuksa, chociaż ta ostatnia jest wciąż świeża i podlega intensywnemu rozwojowi.

Płyta była najlepiej sprzedającym się produktem informatycznym niemieckiej strony Amazon następnego dnia po jej ogłoszeniu. Już dwa dni później wyprzedano 10 tysięcy przygotowanych kopii i trzeba było zamówić nową partię. Zostanie ona rozprowadzona w przeciągu kilku następnych tygodni.

DVD zawiera także pakiety danych dla TomeRaidera i Mobipocketa, pozwalające zainstalować encyklopedię na palmtopach, oraz dodatkowy CD-ROM. Ta dodatkowa płyta to rozruchowa wersja LAMPPIX-CD zawierająca serwer Apache, bazę danych MySQL oraz oprogramowanie MediaWiki. Ten dysk startowy pozwala na uruchomienie instalacji MediaWiki bezpośrednio z płyty oraz uzyskanie dostępu do ponad 200 tysięcy haseł przez przeglądarkę internetową.

Płyta ma numer ISBN 3-89853-020-5 i można ją zamówić za 9,90 euro w każdej księgarni w Niemczech, Austrii i Szwajcarii. Z każdego sprzedanego egzemplarza jedno euro jest przekazywane dla niemieckiego oddziału Wikimediów. Zarówno DVD jak i CD-ROM można pobrać za darmo w postaci obrazów ISO przez sieci P2P oraz z kilku serwerów FTP, co sprzyja dzieleniu się i szerszej dystrybucji.

[edit] Public Relations

Coraz większa część działań rady wiąże się z PR. Jimmy Wales coraz częściej jest w podróży lub poza siecią z powodu zaproszeń do prezentacji napływających z całego świata. Rzut oka na jego terminarz daje chyba najlepszy tego obraz. Inne prezentacje powodowały nieobecność w sieci Angeli i Anthere, czasem przez kilka dni (ostatnio było to PixelACHE w przypadku Anthere i Dekada projektowania sieci z udziałem Angeli). Więcej na temat tych konferencji, wywiady oraz doniesienia prasowe znajdziecie na stronach 6. (prasa) i 7. (świat).

Ostatnio nacisk położony został na rozwój zbioru publicznych materiałów do prezentacji. Anthere wraz z Notafish przygotowała broszurkę po francusku na zlot TIC21 w styczniu 2005 r. Później Elian wydał do przetłumaczenia zestaw broszur na Fosdem.

Jimmy Wales i Howard Rheingold na Uniwersytecie Stanforda.
Autor: Alterego. Klatka z filmu.

Cały zbiór bieżących materiałów składa się z trzech części: prezentacji, promocji i broszurek. Większość tych informacji jest dostępna po angielsku, niemiecku, francusku i holendersku. Zachęcamy do dodawania kolejnych wersji językowych.

[edit] Finanse

Autor: Maveric

Pierwsza zbiórka pieniędzy w 2005 r. trwała od piątku, 18 lutego do wtorku, 1 marca.
Naszym celem było zgromadzenie 75 tysięcy dolarów na bieżące wydatki zaplanowane w budżecie na rok 2005. Początkowo zbiórka miała trwać przez pełne 3 tygodnie, ponieważ jednak wkrótce przekroczyliśmy zamierzony próg, została skrócona o 9 dni. Po podsumowaniu wszystkich źródeł wpłat nadwyżka wyniosła 26%, a całość zamknęła sie równowartością 94.648,70 dolarów amerykańskich. Dostępny jest szczegółowy rozkład wpływów według źródeł; oto krótkie podsumowanie:

76,44% (72.352,01 dolarów) z PayPala
21,18% (15.254,66 euro / 20.046,15 dolarów) z Wikimedia Deutschland
1,22% (1.155,00 dolarów) z przekazów pocztowych
1,16% (1.095,54 dolarów) z MoneyBookers

W grudniu zeszłego roku Fundacja Lounsbery'ego przyznała nam grant w wysokości 40 tysięcy dolarów na zakup sprzętu w pierwszym kwartale 2005 r. Ten grant wraz z pieniędzmi uzyskanymi ze zbiórki pozwolił na zakup sprzętu do wartości 75 tysięcy dolarów.

20 tysięcy dolarów zostało odłożone na dodatkowe zakupy sprzętu i/lub finansowanie rozwojowych projektów programistycznych. Był to także pierwszy kwartał, w którym pełne koszta hostingu były ponoszone przez fundację; na ten cel przeznaczono 16 tysięcy dolarów. 20 tysiecy dolarów z nadwyżki uzyskanej podczas zbiórki pieniędzy zasiliło fundusz rezerwowy.

Fundacja zatrudnia obecnie dwóch pracowników: osobę obsługujacą sprzęt na niepełny etat i programistę na kontrakcie pracującego pełnoetatowo. 8 tysięcy dolarów dla programisty pochodzi z kontraktów na oficjalne kopie serwisów. 1,5 tysiąca dolarów na obsługę sprzętu pochodzi z budżetu.

Pozostałe pozycje budżetowe to 5 tysięcy dolarów na podróże, 500 dolarów na opłaty nazw domen, 2,5 tysiąca dolarów na koszty biurowe, 500 dolarów na organizację zbiórek pieniędzy i promocję oraz tysiąc dolarów na różne wydatki.

Wikimedia Deutschland była jedynym oddziałem, który opublikował własny raport finansowy. Więcej na ten temat w sekcji Oddziały na str. 5.

Przyznanie Fundacji Wikimediów statusu 501(c)(3)

Po wielu miesiącach oczekiwania Fundacja Wikimedia została oficjalnie sklasyfikowana jako organizacja użyteczności publicznej i uzyskała status 501(c)(3) (zwolniona z podatków) przez odpowiednią agencję rządu Stanów Zjednoczonych, IRS. Wpłaty na Fundację uprawniają obecnie w USA do odpisów podatkowych - dotyczy to darowizn, spadków, przekazów pieniężnych i datków rzeczowych. Uprzywilejowanie ważne jest od 20 czerwca 2003 r. (data założenia fundacji) i ten status Fundacji w pełni działa wstecz. Jeśli przekazywaliście w przeszłości jakieś datki dla fundacji, mogą uprawniać Was do odpisu podatkowego.

[edit] Granty

W spotkaniu dotyczącym grantów, zwołanym na IRC w lutym, uczestniczyło około 10 osób. Jego bezpośrednim skutkiem było, zakończone niepowodzeniem, polowanie na grant z UNESCO IFAP na rozpoczęcie prac nad uniwersalnym słownikiem.

Krótko potem podobna propozycja wygrała grant na rozwój oprogramowania w wysokości 5 tysięcy euro z Kennisnetu, holenderskiej instytucji edukacyjnej (pełny raport o grancie i jego skutkach znajdziecie w artykule "Kennisnet i Wikipedia" na stronie 7.).

[edit] GuruNet wspiera Wikimanię

Bob Rosenschein z GuruNetu zgodził się być głównym sponsorem Wikimanii wpłacając 30 tysięcy euro. Bob z wielkim entuzjazmem popiera charytatywne cele Wikimanii, a jego firma rozwija się po części dzięki wykorzystywaniu treści z Wikipedii.

Socialtext, firma rozwijająca korporacyjne systemy wiki, zgodziła się zasponsorować konferencję przez wpłatę 5 tysiecy euro, a pozostałe oferty sponsoringu pod koniec marca były jeszcze wciąż na etapie dyskusji.

[edit] Rozwój techniczny

W styczniu i w lutym serwisy Wikimediów doświadczały licznych spowolnień, a raz nawet zupełnego wyłączenia wszystkich z nich. Było to spowodowane rozmaitymi czynnikami. Wielokrotnie ulegały awariom poszczególne serwery (w samym tylko pierwszym kwartale 10 maszyn w głównym klastrze wymagało reperacji), a ruch ciągle rośnie. Miejsce kolokacji naszych serwerów ucierpiało w lutym z powodu poważnej przerwy w dostawach prądu, w związku z tym przez dwa dni przechowywane tam dane były niedostępne lub dostępne tylko do odczytu. Na początku drugiego kwartału niemal wszystkie maszyny znów działają, a klaster wygląda na sprawny.

Opiekunowie techniczni stworzyli niedawno blog na LiveJournal do komunikowania społeczności spraw związanych z serwerami. To jeszcze jeden kanał informacyjny do waszego ulubionego czytnika RSS...

[edit] Zaniki napięcia

W pierwszym kwartale doszło do dwóch dużych zaników napięcia. Pierwszy z nich, który wydarzył się około 21 lutego, był spowodowany podwójną awarią zasilania: dwa różne źródła zasilania naszego klastra były wyłączone, gdy zawiodła część z wewnętrznych przełączników w miejscu kolokacji serwerów. Nagły zanik napięcia uszkodził zawartość niektórych baz danych. Zawartość pozostałych baz nie była w pełni zsynchronizowana z najbardziej aktualnym serwerem, a odzyskiwanie wszystkich danych zajęło opiekunom niemal dwa dni. W tym czasie udało się po kilku godzinach uruchomić serwis w trybie tylko do odczytu.

Drugi zanik napięcia miał miejsce 16 marca z powodu błędu człowieka: jeden z dysków głównej bazy danych został całkowicie zapełniony, co uniemożliwiło aktualizację kopii. W danym momencie klaster nie był jeszcze w pełni sprawny po poprzednim zaniku napięcia i nadal nie funkcjonowała pełna redundancja między kopiami. Zanim miejsce na dysku zostało zwolnione, najbardziej aktualna kopia miała już wiele godzin zaległości. Ponowna synchronizacja baz danych zajęła osiem godzin pracy w trybie tylko do odczytu.

[edit] Bufory sieciowe zainstalowane pod Paryżem

Raport: David Monniaux.

W grudniu 2004 roku maszyny podarowane Fundacji Wikimedia zostały zainstalowane w serwerowni Telecity mieszczącej się w Aubervilliers na peryferiach Paryża we Francji. Dostęp do sieci podarował francuski dostawca Lost Oasis. W styczniu została ukończona instalacja oprogramowania, ale trzeba było jeszcze załatwić kilka problemów.

Na dzień 1 kwietnia 2005 te maszyny buforują treści w językach angielskim i francuskim oraz multimedia (grafiki, dźwięki itp.) dla użytkowników w Belgii, we Francji, w Niemczech, Luksemburgu, Szwajcarii oraz Wielkiej Brytanii (codzienne statystyki z podziałem na kraje). Bufory działają według następującego schematu: jeśli żądana strona znajduje się w ich lokalnej pamięci, serwują ją bezpośrednio; w przeciwnym wypadku przekazują żądanie do głównych serwerów na Florydzie i zapamiętują otrzymaną odpowiedź, którą przesyłają do przeglądarki użytkownika Wikipedii. W typowym przypadku buforowane (to znaczy serwowane bezpośrednio) jest 80% tekstu, a proporcja ta rośnie do 90-95% w przypadku dostępu do grafik. Przy obecnych zasadach pracy oprogramowania MediaWiki zawartość jest znacznie lepiej buforowana dla użytkowników anonimowych: zasadniczo wszystkie strony z tekstem dla zalogowanych użytkowników muszą być pobierane z Florydy.

Korzyść z takich buforów jest podwójna:

Po pierwsze zmniejszają obciążenie głównych serwerów na Florydzie. Naszą przepustowość (pojemność sieciową) na Florydzie musimy opłacać, podczas gdy możemy uzyskać (mniejsze) części przepustowości w innych miejscach.
Po drugie przyspieszają przeglądanie i poprawiają jego jakość, przynajmniej dla anonimowych użytkowników. Każdy dostęp z Europy do serwerów na Florydzie może mieć opóźnienie rzędu 100-150 ms; to znaczy, że pobranie całej strony może zająć znaczny ułamek sekundy, nawet jeśli serwery odpowiadają bezzwłocznie. Opóźnienie w krajach obsługiwanych przez serwery paryskie jest znacznie niższe.

Bufory pod Paryżem służą także jako eksperymentalne wdrożenie i środowisko testowe dla kolejnych buforów, które są obecnie planowane. Możemy na przykład zmienić oprogramowanie buforujące, aby zmniejszyć obciążenie serwerów (w tej chwili, obsługując wszystkie przydzielone kraje, te maszyny są obciążone w 80-95%, choć akurat są dosyć przestarzałe), oraz sprawdzić, jak można poprawić wydajność i trafność (wygląda na to, że bufory nie są tak wydajne jak mogłyby być przy wymianie danych między sobą).

[edit] Wydanie MediaWiki 1.4

MediaWiki 1.4 zostało uznane za stabilne 20 marca, jednak farmy Wikimediów używały wersji beta od grudnia 2004 roku. Oznacza to, że większość błędów została naprawiona, a programiści mogą w pełni poświęcić się pracy nad kolejnym wydaniem. MediaWiki 1.5 będzie wykorzystywać rozszerzony schemat bazy danych, co powinno znacznie zwiększyć wydajność. Pojawił się również interesujący kod, który ma poprawić buforowanie: strony serwowane użytkownikom anonimowym i zalogowanym będą wyglądać tak samo, czego nie było w wersji 1.4.

[edit] Blokada publicznych pośredników

Od 28 marca Wikipedia automatycznie blokuje edycje pochodzące z publicznych serwerów pośredniczących (tzw. proxy). Ta właściwość jest nadal testowana; szczegóły są dopracowywane na MetaWiki.

[edit] Jimmy Wales prosi na FOSDEM o więcej programistów

Jako mówca otwierający konferencję FOSDEM 2005 w Brukseli, Jimmy Wales zaapelował do społeczności programistów o pomoc w rozwoju techniczych aspektów Wikipedii. Analizy tych uwag zostały w zeszłym tygodniu opublikowane w kilku miejscach.

[edit] Statystyki projektów

Obecnie mamy dziewięć aktywnych projektów Wikimediów. "Licznik języków" uwzględnia wersje językowe zawierające co najmniej pięć artykułów.

Wikipedia (encyklopedia, od stycznia 2001 r.): 134 języki, 50 tys. autorów, 1,6 mln haseł, 27 mln wewnętrznych odnośników ^[1]

angielski : 6 tys. użytkowników, 400 tys. haseł, 10% nowych użytkowników na miesiąc;
niemiecki : 2 tys. użytkowników, 250 tys. haseł
Wikisłownik (Wiktionary; słownik (wyrazów obcych, bliskoznacznych, itp.), od grudnia 2002 r.): 70 języków, 1.000 autorów, 170 tys. haseł ^[2]
Wikicytaty (Wikiquotes; zbiór cytatów, od lipca 2003 r.): 30 języków, 500 autorów, 11 tys. haseł ^[3]
Wikiporadniki (Wikibooks; kolekcja podręczników, od lipca 2003 r.): 37 języków, 1100 autorów, 12 tys. artykułów ^[4]
Wikinews (serwis informacyjny, od listopada 2004 r.): 11 języków, 290 autorów, 3.200 artykułów ^[5]
Wikiźródła (Wikisource; repozytorium tekstów źródłowych, od listopada 2003 r.): 50 języków, 300 autorów, 15 tys. haseł/dokumentów ^[6]
Meta (koordynacja projektów Wikimediów, od listopada 2001 r.): 33 języki, 800 autorów, 3,2 tys. artykułów ^[7]
Wikicommons (repozytorium mediów, od września 2004 r.) : 520 autorów, 8,4 tys. artykułów, 60 tys. plików multimedialnych ^[8]
Wikispecies (katalog gatunków, od września 2004 r.) 42 autorów, 2,8 tys. haseł ^[9]

W tym kwartale Erik Zachte ogłosił wprowadzenie długo oczekiwanego nowego kodu obsługującego statystyki. Aktualizacja skryptów do nowego formatu bazy danych zajęła kilka weekendów. W paru miejscach został poprawiony wygląd, najświeższe statystyki znalazły się na górze, a w tabelach porównawczych pojawiły się nazwy języków.

Nowe właściwości:

Zliczanie z podziałem na rodzaje stron: [10]
Procent skategoryzowanych artykułów (ten sam adres co wyżej)
Hierarchiczne drzewa kategorii poszczególnych wersji językowych (niektóre są ogromne!): [11]
Przeglądy wikiporadników: Rozdziały i statystyki poszczególnych podręcznków

Wykresy chronologiczne są zbierane dla każdej wersji językowej Wikipedii i wypisane wraz z kodem źródłowym. Może to posłużyć jako źródło inspiracji do nauki ich składni. Może też pomóc znaleźć na innych Wikipediach prawdziwe perełki, które zasługują na tłumaczenie. Stworzenie takiego wykresu od zera nie jest trywialne, ale jego rozwijanie, poprawianie lub tłumaczenie jest naprawdę proste.

Wikipedia jest bardziej popularna niż...
Według Alexa Internet w marcu 2005 roku Wikipedia była bardziej popularna niż Altavista, Excite, Walmart i brytyjskie Amazon; jest też na najlepszej drodze do przeskoczenia Reference.com i New York Timesa.

[edit] Strona 4.