FindingGLAMs/White Paper/nl

Expanding what is possible around GLAMs on the Wikimedia projects
A White Paper as Guidance for Future Work
developed as part of the FindingGLAMs project

• Background
• Case Study 1: FindingGLAMs
• Case Study 2: SANG
• Case Study 3: WORD
• Case Study 4: DOCS
• Case Study 5: EMPOWER
• Case Study 6: ORDER
• Case Study 7: AROUND
• Conclusions

Engelstalige versie als pdf-document.

Achtergrond

• 
  Geborduurde kaartmonsters (1783). Veel GLAMs werken samen met de Wikimedia-gemeenschap om hun collecties te delen. Onder hen bevindt zich het Metropolitan Museum of Art met enkele honderdduizenden afbeeldingen op Wikimedia Commons.

FindingGLAMs

FindingGLAMs was een project van Wikimedia Zweden in samenwerking met UNESCO en de Wikimedia Foundation, met genereuze financiering van de Zweedse Postcode Loterij. Het project liep van 13 augustus 2018 tot 29 februari 2020.

Het overkoepelende doel van het project was het verbeteren van de vertegenwoordiging van de culturele erfgoedinstellingen van de wereld - galeries, bibliotheken, archieven en musea (GLAMs) - en hun collecties op de Wikimedia-platforms. Om dat doel te bereiken, hebben we verschillende soorten activiteiten binnen het project gestart; één daarvan was het toevoegen van gestructureerde gegevens over GLAM's aan Wikidata om het snel en gemakkelijk te vinden, waardoor het project zijn naam kreeg.

We zijn dit project begonnen in de hoop de basis te leggen voor een langdurige en duurzame samenwerking tussen culturele erfgoedinstellingen en de Wikimedia-beweging (de wereldwijde gemeenschap van bijdragers aan Wikipedia, Wikidata en andere projecten die worden gehuisvest door de Wikimedia Foundation).

Daarom is een groot deel van de FindingGLAMs samen met onze GLAM-partners en hun collecties uitgevoerd, met als doel problemen, uitdagingen en mogelijkheden voor verbetering te identificeren. In dit witboek presenteren we wat dit werk ons heeft geleerd over de technische infrastructuur voor partnerschappen in een aantal case-studies.

Deze case-studies en de ervaring die we in het proces hebben opgedaan, zullen ons in staat stellen de tijd en leercurve te verkleinen die nodig zijn om in de toekomst inhoud van institutionele partners te delen en de hoeveelheid kwalitatief hoogwaardige kennis die via de Wikimedia-platforms beschikbaar kan worden gesteld aan het grote publiek, aanzienlijk te verbeteren.

Voor een meer gedetailleerd overzicht van de andere activiteiten die in het FindingGLAMs-project zijn opgenomen, naast de uploads van GLAM-inhoud, zie Case-study 1.

Gestructureerde data op Commons opent nieuwe kansen

Gestructureerde Data op Commons (SDC) is een project die de technische infrastructuur biedt ter aanvulling van de wikitext, sjablonen en categorieën op Wikimedia Commons met gestructureerde data, die machineleesbaar, opzoekbaar, eenvoudig toe te voegen en te bewerken, en meertalig is (nu tot 300 talen). Dit maakt het veel makkelijker om mediabestanden te beschrijven, te ontdekken, te begrijpen en te analyseren. Dit project wordt ontwikkeld door de Wikimedia Foundation en de eerste functionaliteiten werden in januari 2019 voor het publiek beschikbaar gesteld. Het team dat aan dit project werkte, ontwikkelde ook case-study's en coördineerde het werk met het project FindingGLAMs.

Case-study 6 beschrijft gestructureerde data op Commons in de context van een GLAM-collectie en onderzoekt deze technologie in meer detail.

Staand op de schouders van reuzen

Wikimedia-mensen werken al lang samen met GLAM-instellingen. De synergie tussen de twee sectoren is natuurlijk en onvermijdelijk. De Wikimedia-gemeenschap werkt ernaar de kennis van de wereld voor iedereen beschikbaar te maken, en het zijn de bibliotheken, musea, galeries en archieven van de wereld die eeuwenlang kennis beschermen en delen. Tegelijkertijd is het in het belang van GLAM's om een breder en meer divers publiek te bereiken. Wikipedia is een van de meest populaire websites ter wereld en het is een geweldig platform om op te richten. Sommige GLAM's zijn wereldwijd bekend, maar voor de meeste is het een uitdaging om een publiek buiten hun eigen land of regio te lokken. Voor hen is het beschikbaar om een gratis, meertalig platform te gebruiken met wereldwijd lezers.

Sommige GLAMs, onderwijsinstellingen en soortgelijke organisaties hebben gebruik gemaakt van Wikimedianen in Residentie – ervaren leden van de Wikimedia-gemeenschap die fungeren als schakels tussen de organisatie en de open kennisbeweging. Door de organisaties te ondersteunen bij het delen van hun middelen onder open licenties en hen te informeren over de Wikimedia-platforms, bouwen Wikimedianen in Residentie wederzijds begrip op en leggen ze de basis voor duurzame, langetermijnsamenwerking tussen de organisaties en de Wikimedia-beweging. De eerste opdracht van dit type vond plaats in het Brits Museum in 2010; sindsdien hebben meer dan 150 organisaties over de hele wereld Wikimedianen in Residentie verwelkomd, waaronder het US National Archives, de National Library van Israël, de Bodleian Libraries en het National Museum in Warschau. Hoewel de meeste van deze opdracht op korte termijn zijn geweest, zijn er ook enkele langetermijnsamenwerkingen; UNESCO heeft sinds 2015 een Wikimedia-lid in huis.

Het wereldwijde initiatief GLAM-Wiki verbindt Wikimedianen die samenwerken om culturele erfgoedinstellingen te ondersteunen die met Wikimedia willen samenwerken om open toegang, vrij herbruikbare content voor het publiek te produceren. Een van hun taken is het documenteren van de GLAM-samenwerking die over de hele wereld plaatsvindt om voorbeelden te geven van wat met de Wikimedia-platforms kan worden gedaan en om zowel Wikimedianen als GLAMs te inspireren om met vrije materialen te werken.

Het Metropolitan Museum of Art in de Verenigde Staten is een voorbeeld van een succesvolle samenwerking tussen een hooggeplaatste culturele instelling en Wikimedia. In 2017 lanceerde het museum hun Open Access Policy, waarbij meer dan 406.000 afbeeldingen van kunstwerken uit het publieke domein onder de CC0-vrijstelling werden geplaatst. Dit is de meest genereuze van de Creative Commons-hulpmiddelen, waardoor iedereen de materialen vrij kan kopiëren, wijzigen en verspreiden, ook voor commercieel gebruik. Deze afbeeldingen werden vervolgens geüpload naar Wikimedia Commons door een Wikimediaan in Residentie.

Een jaar later was het duidelijk dat de bronnen die het museum deelde zeer populair waren. De bijna 4.000 afbeeldingen die in Wikipedia-artikelen waren opgenomen, bereikten 10 miljoen kijkers per maand. Wat bijzonder interessant was, was dat de meest populaire kunstwerken via Wikipedia een veel groter publiek bereikten dan via het eigen museumwebsite; een derde van dat publiek kwam uit Wikipedia-artikelen in andere talen in het Engels. Een van 's werelds bekendste musea profiteert nog steeds enorm van het delen van hun materialen op open platforms.

Aan de andere kant van het GLAM-Wiki-spectrum zijn er initiatieven van de Wikimedia-gemeenschap om het culturele erfgoed van de wereld beter te beschrijven. Een opvallend voorbeeld is het project Sum of All Paintings, dat tot doel heeft een Wikidata-item te creëren voor elk opmerkelijk schilderij ter wereld. Dit omvat elk schilderij in de collectie van een opmerkelijke instelling of gemaakt door een opmerkelijk kunstenaar: een ambitieus bereik. Het project coördineert de inspanningen van Wikimedianen over de hele wereld die informatie verzamelen over open toegangsgegevens over kunstwerken en samenwerken om deze op Wikidata te uploaden en te verbeteren. De instellingen die dergelijke gegevens hebben vrijgegeven zijn onder meer de Finse National Gallery, de Tate Gallery en het Minneapolis Institute of Art.

Andere Wikimedianen werken samen om de informatie over culturele erfgoedinstellingen te verbeteren en het hergebruik ervan op Wikipedia te vergroten. Het project Sum van alle GLAM werd uitgevoerd door de Wiki gebruikersgroep Brazilië in samenwerking met OpenGLAM CH, met als doel de basis te leggen voor een internationale kennisbasis voor erfgoedinstellingen. Een belangrijk onderdeel van het project was het onderzoeken en verbeteren van de datamodelleringsstandaarden voor culturele erfgoedinstellingen. Een andere was de implementatie van Wikidata-gestuurde infoboxen op Wikipedia in verschillende talen, waardoor het mogelijk is geworden om snel artikelen te maken met essentiële informatie van Wikidata. Het WikiProject Heritage Institutions is een informeel initiatief op Wikidata dat zich toelegt op de coördinatie van activiteiten met betrekking tot erfgoedinstellingen, waaronder de Sum of All GLAMs en FindingGLAMs-projecten.

Het project Sum of All GLAMshad vergelijkbare doelen als Wikimedia Zwedens FindingGLAMs, maar een andere focus; bijvoorbeeld, we hebben ervoor gekozen om niet te werken aan de implementatie van Wikidata-gedreven infoboxen, en meer nadruk te leggen op snelle data-inname door uploads van datasets en crowdsourcing in plaats van op data-reiniging en modelleringsvraagstukken.

Onze vergelijkbare ambities, evenals het feit dat de tijdlijnen van onze projecten gedeeltelijk overlappen, leiden tot veel interessante discussies en uitwisseling van ervaringen. Twee projecten gericht op GLAM's in Wikidata die parallel lopen, hebben de zichtbaarheid van dit onderwerp bij de Wikimedia-gemeenschap verhoogd en hebben het licht gezet op de vele problemen die moeten worden aangepakt en de verschillende manieren waarop vrijwilligers zich kunnen binden.

Doel case-studies

Wikimedia Zweden heeft een decennium ervaring met contentpartnerschappen. Wat we hebben geleerd door op grote schaal materialen op Wikimedia Commons en Wikidata te uploaden, is dat hoewel elke GLAM en elke collectie uniek is, ze veel gemeen hebben. Door projecten uit het echte leven te bestuderen, hopen we de uitdagingen en problemen te benadrukken waarmee Wikimedianen, zowel onafhankelijke vrijwilligers als gelieerde organisaties, te maken hebben wanneer ze werken met de verschillende soorten inhoud die culturele erfgoedinstellingen verzamelen en delen.

Wij hopen ook dat onze ervaringen interessant en nuttig zullen zijn voor instellingen voor cultureel erfgoed die betrokken zijn bij of overwegen om samen te werken met de open kennisbeweging.

Methode voor het kiezen van case-studies

Onze bedoeling bij het selecteren van de case-studies was om de breedte van materiaal die Wikimedianen in hun werk tegenkomen te vertegenwoordigen met inhoud die door GLAM-instellingen wordt gedeeld. We waren vooral geïnteresseerd in het verkennen van media en datatypes die minder eenvoudig zijn om mee te werken dan een "typische" GLAM-samenwerking, bijvoorbeeld het uploaden van een aantal gedigitaliseerde kunstwerken naar Wikimedia Commons.

Het doel van dit document is niet alleen om onze projecten te beschrijven, maar vooral om de problemen en uitdagingen te benadrukken die moeten worden opgelost om de technologisch-sociale infrastructuur van contentpartnerschappen te versterken. Daarom hebben we besloten ons aan nieuwe projecten te wijten, met de nadruk op nieuwe en onvolmaakte technologieën, zoals gestructureerde gegevens op Commons en lexicografische gegevens op Wikidata. Wij geloven dat het gebruik van deze technologieën om problemen in het echte leven op te lossen waardevolle leidraad kan bieden voor de ontwikkeling ervan.

Ten slotte werd de keuze van case-studies sterk beïnvloed door onze GLAM-partners en het materiaal dat zij konden leveren tijdens het project FindingGLAM. We hebben actief contact opgenomen met een aantal partnerorganisaties waarmee we eerder hebben gewerkt en gevraagd of ze specifieke inhoud hadden die ze wilden delen, en hebben onze steun aangeboden in de gevallen waarin ze dat deden. Dit was op zich waardevol, omdat het contact vernieuwde en ons in staat maakte onze relatie met een aantal belangrijke instellingen voor cultureel erfgoed in Zweden te verdiepen.

Referenties