Jump to content

GLAM-on-Tour/Disentis 2026/Kloster/rm

From Meta, a Wikimedia project coordination wiki
Deutsch Rumantsch Français Italiano
GLAM-on-Tour

Claustra benedictina da Mustér


  19 - 22 favrer 2026


Orga
 
Claustra
 
Programma
 
Participonts
 
Resursas
 
Lavurs
 
Pressa



Als Software-Entwicklerin habe ich diese Übersetzung mit Unterstützung von KI angefertigt. Da ich selbst kein Rätoromanisch gelernt habe, kann ich die maschinelle Übersetzung nicht prüfen und bitte um eventuelle Korrekturen durch die Community vor Ort. – Montemaria

La Claustra da Mustér cun sia istorgia da 1400 onns, è in punct central da la regiun Surselva en l’Oberland grischun. Malgrà ch’ella è vegnida destruida duas giadas dal fieu durant sia istorgia, posseda ella ina gronda diversitad da bains culturals e, grazia a sia scola interna ed a sias scolas superiuras, ha ella era in’irradiaziun internaziunala. Situada al pè da dus impurtants pass alpins – il Lucmagn ed il Pass dil Alpsu – ha la claustra pudì profitar pliras giadas en il decurs dal temp da sia posiziun strategica favuraivla.

Il lieu da Mustér è oz, malgrà sia posiziun peripherica, in lieu modern cun turissem. Sper la claustra datti ina retscha d’attracziuns modernas sco il punt pendi La Pendenta, avert il 2024, ed il tur da lain Caschlatsch, inaugurà er il 2024 sco in project da l’ETH. La Caplutta Sogn Benedetg a Sumvitg, construida da l’architect grischun Peter Zumthor, appartegna alla claustra ed è in’edifizi che tira visitaders ord l’entir mund. Mustér fa part da la part rumantscha dal chantun. La lingua è periclitada en sia survivenza tras l’emigraziun.

La regiun ed ils abitants e las abitantas, ma er la claustra cun il persunal responsabel per il svilup, èn oz be pauc preschents sin Wikipedia. Nus vulain far enconuscher l’idea da Wikipedia en ina regiun peripherica, meglierar la qualitad dals artitgels existents ed engrondir la communitad wikipediana.

Ina finamira speziala è da far stim a la regiun linguistica locala, en las qualas persunas che sa fatschentan professiunalmain cun l’istorgia e la lingua vegnan a pled, per uschia augmentar il dumber d’artitgels en questa lingua minoritara. Sche nus reussin da integrar er commembers da la communitad rumantscha Rätoromanen en questa occurrenza, resta da vesair. Questa collavuraziun vegn sustegnida activamain da la Lia Rumantscha.

Pervia da la posiziun sur 1000 meters sur mar e da las temperaturas probablamain enviernalas vegnan la gronda part da las activitads a vegnir organisadas en spaziens interns. Sut il motto Labora et dormi! avain nus distanzas fitg curtas tranter ils locals da durmir, mangiar e lavurar, uschia ch’i vegn a vegnir pussibel da lavurar fitg baud u fitg tard ordaifer l’agenda.

Bandiera da la Claustra da Mustér

Disentis/Mustér sa chatta vi dal Rain Anteriur, che traversa da vest a ost la val longitudinala da la Surselva, ch’el ha furmà sez. Lungo questa axa mainan las vias principalas da traffic: cun la Viafier retica datti colliaziuns vers Cuira e cun la Viafier Matterhorn-Gottard ina colliaziun vers Ursera. A Cuira ed a Göschenen (raggiungibla d’Ursera tras ina curta lingia laterala) datti colliaziuns cun la rait da las Viafiers federalas svizras (SBB). La val, che daventa pli stretga vers Cuira, e la colliaziun Ursera–Göschenen, pussaivla mo cun ina viafier a cremaliera, fan che la viadi è plitost lunga, schizunt sch’ins po pensar che Disentis/Mustér saja situà central sin la carta da la Svizra.

La viadi vala però bain la paina, gia mo pervia da l’atgna ruta. La Val dal Rein Anteriur è selvadia e romantica, e la vasta planira al Pass Alpsu, circumdada da muntognas da passa 2500 meters, è impressiunanta. Idealmain duess ins viagiar durant il di — autramain para la vista or da la fanestra dal tren sumeglianta a quella dal Tunnel da basa dal Son Gottard, che traversa gist qua dal nord al sid — mo blers tschient meters pli sut…