Iranian Wikimedians User Group/Strategic Plan/2025-2026

دربارهٔ ما

گروه کاربری ویکی‌مدین‌های ایرانی گروهی است وابسته به بنیاد ویکی‌مدیا، سازمانی غیرانتفاعی که پروژه‌های ویکی‌مدیا را اداره و مدیریت می‌کند. این گروه در تاریخ ۱۸ ژوئیهٔ ۲۰۱۵ توسط مشارکت‌کنندگان فعال ایرانی که علاقه‌مند به سازماندهی و مشارکت در فعالیت‌های آگاهی‌بخشی در سطح ملی و بین‌المللی هستند، تأسیس شد. مأموریت این گروه حمایت از پروژه‌های ویکی‌مدیا و پیشبرد جمع‌آوری، توسعه و توزیع محتوای آموزشی، فرهنگی و تاریخی تحت مجوزهای آزاد است. از ابتدای تأسیس، این گروه متعهد به گسترش دانش در دسترس همهٔ افراد بوده است.

چشم‌انداز

گروه کاربری ویکی‌مدیای ایرانی با چشم‌انداز بنیاد ویکی‌مدیا هم‌راستاست: «تصور کنید جهانی را که در آن، هر انسان روی زمین دسترسی آزاد به تمام دانش بشری داشته باشد. این همان چیزی است که ما در حال انجام آن هستیم.»

مأموریت

مأموریت گروه کاربران ویکی‌مدین‌های ایرانی حمایت و الهام‌بخشی به ایرانیان برای گردآوری، توسعه و اشتراک دانش و دیگر محتوای آموزشی، فرهنگی و تاریخی تحت مالکیت عمومی یا مجوزهای آزاد است؛ به‌گونه‌ای که همگان بتوانند آزادانه به این محتوا دسترسی داشته، آن را استفاده و ویرایش کنند. ما متعهد به ترویج علاقه عمومی به دانش، گسترش دسترسی به آموزش برای همه افراد فارغ از وضعیت اجتماعی یا اقتصادی آنان، و حمایت از قوانین و سیاست‌هایی هستیم که به تولید، انباشت، توسعه و انتشار دانش کمک می‌کنند. مأموریت و اهداف ما با اساسنامهٔ سازمان مطابقت کامل دارد.

مقدار

1. دسترسی‌پذیری
2. همکاری
3. جامعه
4. تنوع
5. آموزش
6. برابری جنسیتی
7. استقلال
8. شفافیت
9. اشتراک‌گذاری
10. داوطلبی

برنامه استراتژیک

این برنامه راهبردی، ابتکارات گروه کاربران ویکی‌مدیای ایرانی را در قالب پنج هدف کلیدی تبیین می‌کند:

۱) توسعه محتوا ۲) افزایش مشارکت ۳) پشتیبانی و توسعه جامعه ۴) همکاری با نهادها ۵) ترویج ویکی‌مدیا

هر برنامه با هدف پیشبرد پروژه‌های ویکی‌مدیا به زبان فارسی و دیگر زبان‌های ویکی‌مدیا در ایران طراحی شده است.

توسعه جامعه

یکی از اهداف اصلی گروه کاربران ویکی‌مدیای ایرانی، افزایش محتوای پروژه‌های ویکی‌مدیا به زبان فارسی و دیگر زبان‌ها در ایران است. برای دستیابی به این هدف، این گروه اقدام به برگزاری مسابقات گوناگون (از جمله مسابقات مقاله‌نویسی، مسابقات عکاسی، ویکی‌ماراتن‌ها و نشست‌های ویرایش) و اجرای پروژه‌هایی در ویکی‌پدیای فارسی، ویکی‌نبشته فارسی و دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا خواهد کرد. این مسابقات هم به‌صورت بین‌المللی و هم محلی برگزار می‌شوند.

برای رسیدن به این هدف، ما:

• برگزاری و تسهیل نشست‌های ویرایش (Edit-a-thon) و دیگر کارگاه‌های آموزشی برای مشارکت در پروژه‌های ویکی‌مدیا.

• میزبانی مسابقات محلی، منطقه‌ای و بین‌المللی.

• شرکت در مسابقات بین‌المللی مانند بهار اروپای مرکزی ویکی‌مدیا.

• تأکید بر برگزاری رویدادهایی با هدف کاهش شکاف جنسیتی در پروژه‌های ویکی‌مدیا، هم از نظر مشارکت‌کنندگان و هم از نظر محتوای تولیدشده.

• پشتیبانی از پروژه‌های آموزشی در دانشگاه‌ها و مدارس که مشارکت در پروژه‌های ویکی‌مدیا را در برنامهٔ درسی خود می‌گنجانند.

• ارائه منابع برای کمک به مشارکت‌کنندگان جهت تولید و بهبود محتوا، مانند دسترسی به منابع و مراجع.

• برگزاری و تسهیل کارگاه‌های مشارکت موضوعی برای پروژه‌های ویکی‌مدیا.

• سازمان‌دهی رویدادهای عکاسی، مانند پیاده‌روی‌های عکاسی، در ایران برای ویکی‌مدیای مشترک (Wikimedia Commons).

• میزبانی مسابقات عکاسی، مانند «ویکی عاشق یادمان‌ها» و «ویکی عاشق زمین»، برای ویکی‌مدیای مشترک.

مسابقات مقاله

هدف اصلی این برنامه، افزایش کیفیت و ارتباط محتوایی پرونده‌های رسانه‌ای در پروژه‌های ویکی‌مدیا (به‌ویژه در ویکی‌پدیا، ویکی‌منبع، ویکی‌مدیای مشترک و ویکی‌داده) است. پشتیبانی از ابتکارها و پروژه‌هایی که با هدف غنی‌سازی محتوای پروژه‌های ویکی‌مدیا انجام می‌شوند، در راستای مأموریت ما برای ترویج دانش آزاد است.

گروه کاربری ویکی‌مدیایی‌های ایرانی این هدف را با دقت و راهبردی دنبال خواهد کرد. ما ضمن حفظ سنت برگزاری مسابقات محلی و بین‌المللی، بر تشویق مشارکت ویرایشگران به شیوه‌های غیرمادی تمرکز خواهیم داشت.

نمونه‌هایی از مسابقات مقاله‌نویسی عبارت‌اند از:

• همکاری با دیگر جوامع برای ایجاد تبادل دوجانبه مقاله‌ها. برای مثال، گروه کاربری ویکی‌مدیان ایرانی می‌تواند با جامعه ویکی‌مدیای یک کشور دیگر مسابقه‌ای برگزار کند که در آن شرکت‌کنندگان هر گروه درباره فرهنگ، تاریخ و شخصیت‌های برجسته کشور دیگر در ویکی‌پدیا بنویسند. مشارکت‌کنندگان ایرانی درباره کشور شریک در ویکی‌پدیای فارسی می‌نویسند و جامعه شریک نیز درباره ایران در ویکی‌پدیای زبان خود محتوا تولید می‌کند.

ارتقای کیفیت محتوا

بهبود کیفیت محتوا در پروژه‌های ویکی‌مدیا امری حیاتی است. ما قصد داریم کیفیت مقالات هدفمند، به‌ویژه در ویکی‌پدیا، را ارتقا دهیم و همچنین به بهبود سازماندهی، ساختاردهی و دسته‌بندی اطلاعات در پروژه‌هایی مانند ویکی‌داده و ویکی‌انبار بپردازیم.

گروه کاربری ویکی‌مدیایی‌های ایرانی تمرکز خود را بر آموزش و توانمندسازی ویرایشگران برای توسعه و بهبود محتوای پروژه‌های ویکی‌مدیا خواهد گذاشت. ارتقای مهارت‌های ویرایشگران، گامی اساسی در جهت پیشرفت و ارتقای کیفیت محتوا است.

مسابقات رسانه‌ای

افزایش محتوای مرتبط با ایران با مجوز آزاد در ویکی‌مدیای کومنز یکی از اهداف اصلی ماست. ما تلاش خواهیم کرد تا داوطلبان و مشارکت‌کنندگان بیشتری را با ایده‌ها و رویکردهای نو جذب کنیم. همچنین در سال‌های آینده به برگزاری مسابقات عکاسی مانند «ویکی عاشق بناهای تاریخی» و «ویکی عاشق زمین» در ایران ادامه خواهیم داد.

افزایش مشارکت

یکی از فعالیت‌های کلیدی گروه کاربران ویکی‌مدین‌های ایرانی، جذب داوطلبان، ویرایشگران و افراد جدید به جنبش ویکی‌مدیا برای توسعه و بهبود پروژه‌های ویکی‌مدیا است. افزایش تعداد مشارکت‌کنندگان در پروژه‌های ویکی‌مدیا، به‌ویژه در زبان فارسی و همچنین دیگر زبان‌ها، برای ما یک هدف راهبردی است؛ چرا که رشد و کیفیت محتوای ویکی‌مدیا وابسته به شمار مشارکت‌کنندگان آن است.

ما در پی آن هستیم که به گروه‌ها و افراد گوناگون، از جمله کسانی که در جامعهٔ ما نمایندگی کمتری دارند، دسترسی پیدا کنیم؛ این هدف از طریق حمایت و برگزاری کارگاه‌ها و آموزش‌هایی با هدف افزایش مشارکت در جنبش ویکی‌مدیا دنبال می‌شود. با رشد جامعه، تمرکز بر تنوع آن اهمیت بیشتری می‌یابد. از این رو، گروه کاربران ویکی‌مدین‌های ایرانی سیاست ویژه‌ای را برای ارتقای تنوع درون جامعه پی خواهد گرفت. همچنین، این گروه به دنبال ایجاد فرصت‌هایی برای بهبود فضای مناسب برای تازه‌واردان به پروژه‌های ویکی‌مدیا خواهد بود.

برای دستیابی به این هدف، گروه کاربران ویکی‌مدین‌های ایرانی با بهره‌گیری از تجربیات خود و دیگر شاخه‌های ویکی‌مدیا، پروژه‌های متنوعی را در این زمینه اجرا خواهد کرد.

برای رسیدن به این هدف، ما:

• برگزاری دوره‌های آموزشی حضوری و آنلاین برای جذب و آموزش ویراستاران جدید به ویکی‌پدیا و پروژه‌های خواهر آن.

• بهره‌گیری از فناوری‌های آنلاین نوین برای آموزش ویرایش ویکی‌پدیا به عموم مردم.

• گنجاندن ویرایش ویکی‌پدیا در برنامه‌های آموزشی.

• همکاری با نهادهای دولتی، علمی، فرهنگی و آموزشی برای افزایش تعداد افراد مشارکت‌کننده در ویرایش ویکی‌پدیا.

• شناسایی گروه‌های کمتر نماینده‌شده از کاربران و برگزاری رویدادهای هدفمند برای جذب آن‌ها به پروژه‌های ویکی‌مدیا.

جلسات آموزشی

گروه کاربران ویکی‌مدین‌های ایرانی دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی آزاد برای تمامی علاقه‌مندانی که می‌خواهند در توسعه پروژه‌های ویکی‌مدیا به زبان فارسی مشارکت کنند، برگزار خواهد کرد. این آموزش‌ها و کارگاه‌ها هم به‌صورت آنلاین (از طریق ابزارهای ارتباط از راه دور) و هم حضوری برگزار خواهند شد.

در سال‌های گذشته مشخص شده است که چنین جلساتی توجه مردم را جلب می‌کند و به ما در جذب مشارکت‌کنندگان جدید برای پروژه‌های ویکی‌مدیا کمک می‌کند. این امر به نوبه خود موجب افزایش و بهبود کیفیت محتوا در پروژه‌های ما می‌شود.

دیاسپورای ایرانی، با جمعیتی حدود ۷ میلیون نفر که عمدتاً در اروپا زندگی می‌کنند، نقش مهمی در رشد ویکی‌پدیای فارسی ایفا می‌کند؛ چرا که بسیاری از ویرایشگران فعال هم‌اکنون خارج از ایران ساکن هستند. به‌ویژه در میان دانشجویان، اشتیاق زیادی برای مشارکت در این پروژه وجود دارد.

ما قصد داریم از ظرفیت دیاسپورای ایرانی بهره‌برداری کنیم و با برگزاری کارگاه‌ها و ویرایش‌دوستان (edit-a-thons) در شهرهای اروپایی، آموزش‌هایی در زمینهٔ ویرایش ویکی‌پدیا و پروژه‌های ویکی‌مدیا ارائه دهیم. با درگیر کردن دیاسپورای چندزبانه، هدف ما گسترش ویکی‌پدیای فارسی با دیدگاه‌های متنوع و بازتاب فرهنگ ایرانی درون و بیرون از ایران است. این رویکرد به ساخت جامعه‌ای قوی، فراگیر و چندصدا از ویرایشگران کمک می‌کند که دیدگاه‌های جهانی را به محتوای فارسی وارد می‌کنند.

پشتیبانی و توسعهٔ جامعه

توسعه، پشتیبانی و پایداری جامعه از اهداف اصلی گروه کاربران ویکی‌مدیای ایرانی هستند. جامعهٔ ویکی‌مدیای ایران که به‌صورت خودجوش شکل گرفته، به رشد خود ادامه می‌دهد و گروه کاربران ویکی‌مدیای ایرانی در جهت تقویت این روند و تضمین پایداری بلندمدت آن تلاش می‌کند. این رویکرد همواره بخش مرکزی فعالیت‌های برنامه‌ریزی‌شدهٔ ما بوده است و ما همچنان از روش‌های اثبات‌شده برای همکاری با جامعهٔ ویکی استفاده خواهیم کرد.

ترویج و افزایش آگاهی دربارهٔ پروژه‌های ویکی‌مدیا بسیار مهم است، چراکه این پروژه‌ها در ایران چندان شناخته‌شده نیستند و بسیاری از مردم با آن‌ها آشنایی ندارند.

برای دستیابی به این هدف، گروه کاربری ویکی‌مدیای ایرانی با بهره‌گیری از تجربیات خود و دیگر گروه‌های وابسته به ویکی‌مدیا، پروژه‌های گوناگونی را اجرا خواهد کرد.

برای رسیدن به این هدف، ما:

• برگزاری نشست‌های عمومی برای معرفی جنبش ویکی‌مدیا به مردم

• حمایت از مشارکت اعضای جامعه در رویدادهای بین‌المللی ویکی‌مدیا برای تبادل تجربه و کسب مهارت‌های جدید

• سازمان‌دهی گردهمایی‌های منطقه‌ای و محلی برای ارتباط میان مشارکت‌کنندگان و داوطلبان و ترویج رشد گروه‌های محلی

• یاری به اعضا برای دریافت کمک‌هزینه‌های فردی از بنیاد ویکی‌مدیا برای اجرای پروژه‌هایشان (فقط برای افراد مقیم خارج از ایران)

• برجسته‌سازی آثار باکیفیت مشارکت‌کنندگان ایرانی در وب‌سایت، وبلاگ و شبکه‌های اجتماعی گروه

• افزایش آگاهی نسبت به پروژه‌های ویکی‌مدیا در نهادهای آموزشی ایران

• برگزاری نشست‌هایی برای تبادل تجربه میان ویرایش‌گران

سازمان‌دهی هکاتون‌ها و دیگر رویدادها برای توسعه مهارت‌های فنی مرتبط با پروژه‌های ویکی‌مدیا

ویکی‌کنفرانس ایرانیان

ویکی‌کنفرانس ایرانیان و مجمع عمومی سالانه، دو رویداد اصلی سالانهٔ جامعهٔ کاربران ویکی‌مدیای ایرانی هستند. گروه کاربران ویکی‌مدیای ایرانی هر ساله با مشارکت تمامی اعضا، مجمع عمومی برگزار خواهد کرد تا مسائل مهم سازمانی را بررسی و درباره آن‌ها تصمیم‌گیری کند.

رویدادهای جامعه

برگزاری گردهمایی‌های حضوری برای کاربران ایرانی ویکی‌مدیا و نیز برای جامعهٔ بزرگ‌تر ویکی‌مدیا در ایران اهمیت زیادی دارد. این رویدادها به همکاری مؤثرتر در فضای آنلاین، گسترش شبکه‌سازی و تبادل دانش از طریق ارائه‌ها، بحث‌ها و تعاملات چهره‌به‌چهره کمک می‌کنند. فراهم کردن بستری برای دیدار و ارتباط مستقیم داوطلبان، به‌ویژه با توجه به وسعت جغرافیایی ایران، بسیار حائز اهمیت است. همچنین، کنفرانس‌ها و رویدادهای منطقه‌ای به تقویت جوامع محلی یاری می‌رسانند.

سالروز تولد ویکی‌پدیای فارسی

گروه کاربران ویکی‌مدیای ایرانی هر سال، از سال ۲۰۱۴ به بعد، سالروز تأسیس ویکی‌پدیای فارسی را گرامی خواهد داشت. این رویداد سالانه، فرصتی برای بزرگداشت رشد و دستاوردهای ویکی‌پدیای فارسی خواهد بود و زمینه‌ای فراهم می‌کند برای بازنگری در پیشرفت‌های صورت‌گرفته در زمینهٔ توسعهٔ محتوا، مشارکت جامعه و تأثیر دانش آزاد در ایران و در جهان فارسی‌زبان.

بورسیه‌ها

ارائهٔ بورسیه برای رویدادهای بین‌المللی نقش مهمی در توسعهٔ جامعه و سازمان‌ها و همچنین ترویج اشتراک دانش دارد. این رویدادها به شرکت‌کنندگان فرصت می‌دهند تا شبکه‌های ارتباطی ایجاد کنند، دانش و مهارت‌های جدید بیاموزند و آن‌ها را از طریق گزارش‌ها، مقاله‌ها، عکس‌ها و انتشار در شبکه‌های اجتماعی با دیگران به اشتراک بگذارند. با توجه به چالش‌های مالی که بسیاری از افراد در ایران با آن روبه‌رو هستند، فراهم کردن بورسیه برای حضور در رویدادهای بین‌المللی از اهمیت ویژه‌ای برای جامعهٔ ما برخوردار است.

شراکت‌ها

گروه کاربری ویکی‌مدین‌های ایرانی همکاری فعال خود را با نهادهای GLAM (گالری‌ها، کتابخانه‌ها، آرشیوها و موزه‌ها)، دانشگاه‌ها و سازمان‌های آموزشی مختلف آغاز کرده است و در مسیر گسترش این ارتباطات و شبکه‌ی همکاری خود به فعالیت ادامه خواهد داد. ما با دانشگاه‌ها، موزه‌ها و کتابخانه‌های برجسته همکاری می‌کنیم. تمرکز تلاش‌های ما بر جذب داوطلبان جدید به پروژه‌های ویکی‌مدیا و تولید محتوای نو، به‌ویژه در ویکی‌پدیا، ویکی‌انبار (Commons) و ویکی‌داده (Wikidata) است.

نهادها و موسسات آموزشی در ایران یکی از منابع اصلی جذب داوطلب برای پروژه‌های ویکی‌مدیا هستند و به همین دلیل، همکاری با این نهادها از اولویت‌های راهبردی ما به شمار می‌رود. با این حال، چالش‌هایی در این نهادها، به‌ویژه در دانشگاه‌ها، وجود دارد؛ از جمله کلیشه‌ای رایج مبنی بر این‌که ویکی‌پدیا منبعی غیرقابل اعتماد است. ما برای رفع این برداشت نادرست تلاش خواهیم کرد و با آموزش نحوهٔ کارکرد پروژه‌های ویکی‌مدیا و مزایای آن‌ها، آگاهی‌رسانی خواهیم کرد.

سازمان ما دوره‌های آموزشی و کارگاه‌هایی را برای کارکنان و ذی‌نفعان نهادهای GLAM، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی برگزار کرده و همچنان به برگزاری آن‌ها ادامه خواهد داد؛ تا این افراد بتوانند به‌صورت مستقل در پروژه‌های ویکی‌مدیا مشارکت کنند.

برای رسیدن به این هدف، ما:

• توسعه و تقویت روابط با نهادهای GLAM در ایران

• یاری‌رسانی به کتابخانه‌ها و آرشیوها برای ادغام پروژه‌های ویکی‌مدیا در روند کاری آن‌ها

• برگزاری دوره‌های آموزشی (حضوری و آنلاین) برای مشارکت در پروژه‌های ویکی‌مدیا

• تقویت راهبرد ارتباطی سازمان

همکاری با سازمان‌های ویکی‌مدیایی و غیر ویکی‌مدیایی

گروه کاربری ویکی‌مدین‌های ایرانی همچنان به همکاری و وابستگی خود با بنیاد ویکی‌مدیا ادامه خواهد داد و بخشی از جنبش جهانی ویکی‌مدیا باقی خواهد ماند. هدف ما تقویت روابط با دیگر سازمان‌های منطقه‌ای ویکی‌مدیا و ایجاد مشارکت‌های تازه با شعبه‌ها و سازمان‌های موضوع‌محور است. این همکاری‌ها به ما امکان می‌دهد تا منابع و تجربیات را به اشتراک بگذاریم و پروژه‌های مشترک برگزار کنیم.

علاوه بر این، گروه کاربری ویکی‌مدیایی‌های ایرانی با سازمان‌های غیر ویکی‌مدیایی نیز همکاری خواهد کرد تا داوطلبان و مشارکت‌کنندگان جدیدی را به پروژه‌های ویکی‌مدیا جذب کرده و گروه‌های قومی و فرهنگی گوناگون را در جامعهٔ ویکی ایرانی ادغام کند. تنوع در جنبش و در پروژه‌های ویکی‌مدیا به زبان فارسی برای ما از اهمیت بالایی برخوردار است.

برای رسیدن به این هدف، ما:

• همکاری با دیگر گروه‌های وابسته به ویکی‌مدیا و سازمان‌های غیر ویکی‌مدیایی

• اجرای پروژه‌های مشترک با سایر گروه‌های ویکی‌مدیا و نهادهای غیر ویکی‌مدیایی

• سازمان‌دهی نشست‌ها، دوره‌های آموزشی و کارگاه‌ها با مشارکت سازمان‌های ویکی‌مدیایی و غیر ویکی‌مدیایی

توسعه

بخشی کلیدی از فعالیت‌های ما، ترویج پروژه‌های ویکی‌مدیا از طریق رسانه‌ها، از جمله شبکه‌های اجتماعی، سکوهای آنلاین و وبلاگ‌ها خواهد بود.

ترویج ویکی‌مدیا

بخشی مهم از فعالیت‌های ما، ترویج پروژه‌های ویکی‌مدیا از طریق رسانه‌ها (از جمله رسانه‌های اجتماعی، رسانه‌های آنلاین و سایر بسترها) خواهد بود. برای دستیابی به این هدف، از شبکه‌های اجتماعی بهره خواهیم گرفت.