Trung tâm Tài nguyên An toàn/Tạm dừng: Các lưu ý về an toàn dành cho thành viên cộng đồng Wikimedia
Tạm dừng: Những lưu ý về an toàn dành cho các thành viên Wikimedia
Nếu bạn muốn có cái nhìn tổng quan nhanh hoặc chỉ có thời gian xem một trang, hãy tham khảo hướng dẫn tóm tắt này về các mối đe dọa đối với các thành viên Wikimedia và các chỉ dẫn an toàn cơ bản.
Ai đe dọa các Wikimedian?
Tình nguyện viên có thể bị đe dọa và làm tổn hại bởi nhiều đối tượng khác nhau, chẳng hạn như các đối tượng có liên quan đến chính phủ, các nhóm cực đoan hoặc tội phạm có tổ chức. Tìm hiểu thêm trong tab "Wikimedia, An toàn và Nhân quyền".
Tại sao các Wikimedian bị nhắm mục tiêu?
Wikimedians có thể trở thành mục tiêu vì nhiều lý do khác nhau, chẳng hạn như chỉnh sửa các chủ đề nhạy cảm về chính trị hoặc do những đặc điểm cá nhân được công khai (ví dụ: thuộc một nhóm dân tộc thiểu số, cộng đồng LGBTQ+,...). Tìm hiểu thêm trong tab "Wikimedia, An toàn và Nhân quyền".
Những mối đe dọa phổ biến là gì?
Một số mối đe dọa nghiêm trọng hơn đối với các Wikimedian bao gồm việc chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng (’doxxing’), giám sát, quấy rối trực tuyến và ngoài đời thực, cũng như bị truy tố hoặc đàn áp thông qua các biện pháp pháp lý. Tìm hiểu thêm trong tab "Wikimedia, An toàn và Nhân quyền".
An toàn cơ bản cho các Wikimedian
Tên người dùng Wikimedia của bạn
Tên người dùng trên các dự án Wikimedia gần như có vô hạn khả năng lựa chọn và về bản chất là thông tin công khai. Kết hợp điều này với cơ chế chỉnh sửa mở, trong đó mọi bài viết mà một người dùng chỉnh sửa đều được ghi lại, việc xác định danh tính người dùng có thể tương đối dễ dàng. Vì vậy:
- Không sử dụng tên thật hoặc tên người dùng có thể tiết lộ manh mối về danh tính ngoài đời thực của bạn (chẳng hạn như ngày sinh, năm sinh hoặc quê quán).
- Sử dụng tên người dùng khác với các tên người dùng mà bạn sử dụng trên Internet.
- Cố gắng tránh chỉ chỉnh sửa các chủ đề có liên quan trực tiếp đến bạn về mặt cá nhân – ví dụ: trường học hiện tại hoặc trước đây, quê quán, tòa nhà nơi bạn đang sinh sống hoặc nơi bạn thực hành tôn giáo.
Read more on usernames and digital footprint.
Mật khẩu rất quan trọng, đặc biệt là trên các dự án Wikimedia.
Mật khẩu rất quan trọng vì giúp bảo vệ tài khoản của bạn khỏi việc truy cập trái phép. Vì vậy, mật khẩu càng mạnh thì tài khoản của bạn càng được bảo vệ tốt. Hiện nay, hầu hết các nền tảng đều cung cấp xác thực hai yếu tố/xác thực đa yếu tố như một lớp bảo vệ bổ sung. Tuy nhiên, tính năng này vẫn còn hạn chế trên các dự án Wikimedia. Do đó, việc duy trì thói quen sử dụng mật khẩu an toàn càng trở nên quan trọng khi bạn tham gia các dự án Wikimedia. Xem Wikipedia:Bảo mật tài khoản người dùng để biết thêm thông tin. Read more on password security.
Đảm bảo thông báo đăng nhập được bật
Thông báo đăng nhập là một tính năng bảo mật hữu ích, giúp cảnh báo bạn khi có người cố gắng truy cập trái phép hoặc đã truy cập trái phép vào tài khoản Wikimedia của bạn. Mặc dù thông báo đăng nhập mặc định được bật cho cả phiên bản web và email trên các dự án Wikimedia, bạn vẫn nên kiểm tra để đảm bảo tính năng quan trọng này chưa vô tình bị tắt. Bạn có thể làm theo hướng dẫn tại Trợ giúp:Thông báo đăng nhập.
Hình ảnh trên các dự án Wikimedia
Hình ảnh có giá trị hơn ngàn lời nói - hãy thận trọng với những hình ảnh bạn tải lên Wikimedia Commons và những thông tin ‘ẩn’ trong đó dưới dạng dữ liệu EXIF. Dữ liệu EXIF thường chứa những thông tin chi tiết như thời gian, ngày tháng và vị trí chụp ảnh, cũng như thông tin về thiết bị được sử dụng. Wikimedia Commons giữ lại toàn bộ dữ liệu EXIF đi kèm với hình ảnh khi được tải lên nền tảng. Việc chỉnh sửa hoặc xóa những dữ liệu này sau đó rất khó khăn, vì vậy hãy đảm bảo rằng bạn chỉ đưa vào những thông tin cần thiết và có liên quan (xem Commons:EXIF). Ngoài ra, hình ảnh được tải lên Commons có thể được mọi người tự do sử dụng. Điều này bao gồm cả những bức ảnh về bạn và đồng nghiệp được tải lên từ các sự kiện Wikimedia, cũng như những bức ảnh ghi lại các cuộc biểu tình tại một khu vực cụ thể. Xem trang của Commons về Tái sử dụng nội dung bên ngoài Wikimedia để biết thêm thông tin về việc cấp phép.
Hãy nhớ rằng, Wikipedia là vĩnh viễn
Wikipedia là một hồ sơ được lưu giữ vĩnh viễn. Điều này có nghĩa là ngay khi bạn nhấn nút “xuất bản”, thông tin được đăng sẽ trở thành thông tin công khai lâu dài và gắn với tên người dùng đó. Tất nhiên, bạn có thể hoàn tác một chỉnh sửa để nội dung đó không còn hiển thị trong phiên bản hiện tại của bài viết. Tuy nhiên, thông tin vẫn được lưu trong lịch sử phiên bản và những người hiểu cách các dự án Wikimedia hoạt động có thể dễ dàng tìm lại. Vì vậy, hãy cân nhắc kỹ trước khi xuất bản và đảm bảo rằng bạn không chia sẻ bất kỳ thông tin cá nhân nào. Xem Wikipedia:Wikipedia tồn tại trong thế giới thực để hiểu rõ hơn về vấn đề này. Read more on managing your digital footprint.
Bạn có thông tin cá nhân nào cần được ẩn khỏi các dự án Wikimedia không?
Bạn có tải lên hình ảnh của chính mình không? Hay chia sẻ số điện thoại trên trang người dùng? Hoặc tải lên một tài liệu mà việc phổ biến tài liệu đó có thể dẫn đến hậu quả pháp lý tại nơi bạn sinh sống? Trong những trường hợp rất hạn chế và theo các điều kiện nghiêm ngặt, bạn có thể yêu cầu “ẩn thông tin (trước đây gọi là giám sát)” đối với một số thông tin nhất định trên nền tảng. Xem chính sách về việc ẩn thông tin và tìm hiểu cách yêu cầu ẩn thông tin.
Wikimail
Dịch vụ Wikimail là một tính năng thuận tiện để liên lạc với các Wikimedian khác một cách tương đối riêng tư. Tuy nhiên, hãy luôn lưu ý đến những rủi ro đi kèm. Gửi email cũng giống như gửi một tấm bưu thiếp: bạn cần thận trọng với những thông tin mình chia sẻ, vì đây không phải là một kênh liên lạc an toàn. Xem Wikipedia:Gửi email cho người dùng để biết thêm thông tin về dịch vụ này Đọc thêm về các liên lạc an toàn.
Báo cáo minh bạch của Quỹ Wikimedia
Chính phủ và những cá nhân, tổ chức có ảnh hưởng trên khắp thế giới luôn tìm cách kiểm soát và/hoặc tác động đến dòng chảy thông tin trên mạng, bao gồm cả nội dung trên các dự án Wikimedia. Quỹ Wikimedia thường xuyên nhận được các yêu cầu thay đổi hoặc xóa nội dung khỏi các dự án, cũng như yêu cầu cung cấp thông tin không công khai về người dùng. Mặc dù Foundation xem xét kỹ lưỡng từng yêu cầu, bạn vẫn nên tìm hiểu tình hình tại quốc gia hoặc khu vực pháp lý của mình đối với những yêu cầu này. Điều đó sẽ giúp bạn đánh giá tốt hơn các mối đe dọa mà mình có thể phải đối mặt. Foundation công bố báo cáo minh bạch hai lần mỗi năm. Đọc báo cáo minh bạch.
Xem thêm
- Các bài luận về quyền riêng tư và an ninh do các biên tập viên Wikipedia tiếng Anh viết
- Tài nguyên An toàn Kỹ thuật số do Nhóm Nhân quyền tổng hợp