Wikimedia Blog/Drafts/Global Impact: The Wikipedia Library and Persian Wikipedia

From Meta, a Wikimedia project coordination wiki
Jump to navigation Jump to search

This was a draft for a blog post that has since been published at https://blog.wikimedia.org/2014/12/11/global-impact-the-wikipedia-library-and-persian-wikipedia/

Title ideas[edit]

  • Global Impact: The Wikipedia Library and Persian Wikipedia
  • تأثیر جهانی: کتابخانهٔ ویکی‌پدیا و ویکی‌پدیای فارسی
  • ...

Body[edit]

Last month, the Wikipedia Library announced another round of digital resource access partnerships to the Wikimedia community. These partnerships allow experienced editors in the community and from all around the globe to access research materials behind a paywall in order to advance our goal of creating and sharing a summary of all human knowledge.

ماه پیش از کتابخانهٔ ویکی‌پدیا خبر رسید که دور جدیدی از اعطای دسترسی به منابع دیجیتال برای کاربران ویکی‌پدیا آغاز شده است. کاربران کارافتاده و مجرب ویکی‌پدیا از سراسر دنیا به یاری این پروژه خواهند توانست به منابع تحقیقاتی نارایگان دسترسی رایگان پیدا کنند تا به مقصود خویش که همانا خلق و به اشتراک گذاری خلاصه‌ای از همهٔ دانش بشری است، نزدیک‌تر شویم.

One of the longest lasting and most useful donation partnerships has been with journal archive JSTOR, which saw significant participation from non-English editors. We have seen even more participation from around the world as JSTOR expanded their donations, most prominently from languages like German, Spanish, French and Persian. We had expected uptake from the larger Wikimedia communities operating in European languages, but the Persian community pleasantly surprised us.

بایگانی نشریات جی‌استور از بادوام‌ترین و مفیدترین پایگاه‌هایی است که دسترسی رایگان به آن فراهم شده و نظر بسیاری از کاربران را خارج از جامعهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی به خود جلب کرده است. با افزایش تعداد حساب‌های اهدایی جی‌استور به ویکی‌پدیا، تعداد درخواست‌های دسترسی به آن پایگاه از سوی دیگر جوامع نیز افزایش یافت. اغلب این درخواست‌ها از سوی جوامع آلمانی، فرانسوی، اسپانیایی، و فارسی‌زبان بود. درخواست‌های جوامع بزرگ اروپایی به‌سادگی قابل پیش‌بینی بود اما تعدد درخواست‌ها از سوی جامعهٔ ویکی‌پدیای فارسی تعجب ما را رضایت‌مندانه برانگیخت.

To find out more, we asked one of our most active Persian editors with a JSTOR account, User:4nn1l2, why he finds the Wikipedia Library important to his work:

کاربر:4nn1l2 از فعال‌ترین ویراستاران فارسی‌زبان است که حساب رایگان جی‌استور را دریافت کرده. برای آگاهی از چون و چرای این استقبال گستردهٔ فارسی‌زبانان با او به صحبت نشستیم و از تجربیات شخصی‌اش در استفاده از این کتابخانهٔ دیجیتال پرسیدیم:

Distribution of Persian speakers in the Middle East and central Asia / پراکندگی فارسی‌زبانان در خاورمیانه و آسیای مرکزی
Already larger than Arabic, Hebrew, and Turkish Wikipedias, Persian Wikipedia is now the largest Wikipedia of the Middle Eastern languages, and is aspiring to become one of the largest and highest-quality Wikipedias of the world. Like its other Middle Eastern counterparts, Persian Wikipedia has developed mostly around political, religious, and historical topics rather than scientific or medical ones. This may be because Middle East is a fairly small region with a long and rich history. Just consider that Persia, now called Iran, has nearly 2,600 years of recorded history; all three major Abrahamic religions have their origins in the Middle East. Consequently, the humanities play an important role in Persian Wikipedia.

ویکی‌پدیای فارسی تاکنون ویکی‌پدیاهای عربی، ترکی، و عبری را از لحاظ شمار مقالات، پشت سر گذاشته و در حال حاضر بزرگ‌ترین نسخهٔ این دانشنامهٔ برخط در میان زبان‌های مهم خاورمیانه است. اما به این غره نشده، عزم آن دارد که بال بگشاید و صفیر از شجر طوبی زند. ویکی‌پدیای فارسی همچون سایر نسخه‌های خاورمیانه‌ای این دانشنامه بیشتر حول مباحث سیاسی، مذهبی، و تاریخی گسترش یافته و کمتر به مسائل علمی یا پزشکی پرداخته است؛ شاید به این دلیل که خاورمیانه سرزمینی است با جغرافیایی اندک ولی تاریخی بس مطول و غنی. فی‌المثل می‌توان به تقریباً ۲٬۶۰۰ سال تاریخ مدون ایران اشاره کرد و یا این نکته که هر سه دین بزرگ ابراهیمی از خاورمیانه نشئت گرفته‌اند. خلاصه آنکه علوم انسانی در ویکی‌پدیای فارسی بسیار حائز اهمیت‌اند.

Most of my contributions to Persian Wikipedia are about literature and history of Iran and Islam. The journal Iranian Studies, published by Routledge, is one the most reliable sources concerning that cultural heritage. I had access to this journal through my university library, which was subscribed to Taylor & Francis Online. However, things changed when the international sanctions against Iran expanded and included banking transactions. Subscription fees could not be paid and access to digital libraries became almost impossible one by one. Although there are always some loopholes or backdoors to circumvent the sanctions, the growing difficulties reduced my motivation to work on Wikipedia for free. I found myself always asking fellow Wikipedians who live abroad to send me various individual articles; only God knows how frustrating that was! However, thanks to the Wikipedia Library, I received JSTOR access, which incorporates Iranian Studies; this new access allowed me to continue my work on articles like Kelidar, the longest Persian novel, and the biography of Husayn Va'iz-i Kashifi, a prolific prose-stylist and influential preacher of the Islamic world. I have not nominated them for the Good Article reviews yet, but am going to do so in the near future and try to promote them.

من در ویکی‌پدیای فارسی بیشتر حول تاریخ و ادبیات ایران و اسلام قلم می‌زنم. ژورنال مطالعات ایرانی که توسط انتشارات روتلج منتشر می‌شود از معتبرترین منابع در این حیطه‌هاست. خوشبختانه کتابخانهٔ دانشگاه بنده نیز مشترک نشریات بنگاه تیلور و فرانسیس بود و من از این طریق به آن ژورنال دسترسی داشتم. اوضاع خوب پیش می‌رفت تا اینکه سیل تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران از راه رسید. این بار تحریم‌ها تراکنش‌ها و مبادلات بانکی را مورد هدف قرار داده بود. اینچنین شد که دانشگاه دیگر نتوانست حق اشتراک کتابخانه‌های دیجیتال را به‌سادگی بپردازد و آن منابع ذی‌قیمت یکی پس از دیگری از دسترس خارج شدند. پیدا کردن راهی برای دور زدن تحریم‌ها چندان دشوار نیست اما طبیعی است که هرچه مشکلات بیشتری حادث شود، انگیزه‌های کاربران ویکی‌پدیا نیز برای مشارکت بی‌اجر و مزد کاهش خواهد یافت. شخصاً مدام از این و آن کاربر خارج‌نشین می‌خواستم که فلان یا بهمان مقاله را برایم بفرستند و ناگفته پیداست که این رویه چقدر نومیدکننده است. خوشبختانه پروژهٔ کتابخانهٔ ویکی‌پدیا به یاری‌ام آمد و دسترسی به جی‌استور را که ژورنال مطالعات ایرانی را نیز بایگانی می‌کند برایم مقدور کرد. حالا می‌توانم نوشتن مقاله‌های کلیدر، رمان معروف دولت‌آبادی، و نیز زندگی‌نامهٔ حسین واعظ کاشفی، نویسندهٔ پرکار و واعظ تأثیرگذار عهد تیموریان، را ادامه دهم. البته هنوز تکمیل نشده‌اند و در پروژهٔ گزینش مقاله‌های خوب نیز نامزدشان نکرده‌ام، اما قصد دارم در اولین فرصت فراغت، چنین کنم و امیدوارم که به عنوان مقالهٔ خوب برگزیده شوند.

Alexander III of Macedon - "Great" or "Accursed"? / اسکندر مقدونی: «کبیر» یا «گجسته»؟
In my opinion, JSTOR access is a must for Persian Wikipedia editors, not just due to the lack of reliable sources in Iran or Afghanistan, but because of the systematic bias and censorship that is so prevalent among books published in these countries. Leaving controversial religious subjects untouched, let me point out my first-hand experience of a historical matter: Iranians (Persians) are so proud of their ancient history that it is nearly impossible to find an academic book about Alexander the Great, or as Iranians call him "Alexander the Accursed," just because he ousted the Achaemenid Empire from power about 2300 years ago. This is not because of the government, but people themselves who would boycott the publisher that dares to publish such books. I was going to write a thorough article about Alexander the Great, but after facing such a hindrance, I had to content myself with just translating the English Wikipedia article. I'm sure there are lots of other similar, untold and unheard stories. It's perfectly clear that JSTOR access and the Wikipedia Library can’t be waved like magic wands to solve all the problems, but they can give editors some small tools to begin remedying the situation. These can beneficially provide reliable sources for volunteer editors who devote their time to build a better world by sharing their knowledge.

به نظرم دسترسی به جی‌استور برای ویکی‌پدیانویسان فارسی واجب و حیاتی است، نه فقط به دلیل کمبود منابع معتبر در ایران یا افغانستان، که بیشتر به خاطر سوگیری‌های سامانمند و ممیزی‌های گسترده و رایج در کتب منتشره در این کشورها. از موضوعات مناقشه‌برانگیز دینی و مذهبی که بگذریم، خالی از لطف نیست تجربهٔ شخصی خودم را از موضوعی تاریخی نقل کنم: ایرانیان چنان به تاریخ باستان خویش می‌نازند و فخر می‌فروشند که اگر محال نباشد، بسیار دشوار است کتابی جدی و دانشگاهی دربارهٔ اسکندر کبیر، یا به قول برخی از ایشان «اسکندر گجسته»، را در بازار پر سود و سودای طبع و نشر این کشور یافت؛ شاید چون اسکندر ۲۳۰۰ سال پیش دودمان هخامنشی را بر باد داد. مطمئناً مقصر این خلأ بزرگ، سانسورچیان دولتی نیستند که ریشهٔ این مشکل را باید در جای دیگری جست. شاید ترس از نفروختن کتاب یا حتی مواجهه با خشم عمومی، از دلایل نپرداختن ناشران به زندگانی این شخصیت مهم و تأثیرگذار تاریخی باشد. زمانی بنده عزم آن کردم که دربارهٔ اسکندر در ویکی‌پدیای فارسی قلم بزنم، اما هرچه بیشتر پی منبع معتبری در این باره به زبان فارسی گشتم، کمتر یافتم. تاریخ‌های عمومی هست ولی اثری جامع که مختص به اسکندر باشد و داستانی یا افسانه‌وار نباشد، نیست که نیست. ناچار مقالهٔ اسکندر کبیر در ویکی‌پدیای انگلیسی را به فارسی ترجمه کردم تا حداقل کمی این خلأ را جبران کرده باشم. کم نیستند حکایت‌های مشابهی که برخلاف این یکی، ناگفته و ناشنیده باقی مانده‌اند و خواهند ماند. پرواضح آشکار است که جی‌استور به طور خاص و پروژهٔ کتابخانهٔ ویکی‌پدیا به طور عام به مثابهٔ اسم اعظم نقش‌شده بر خاتم سلیمان نیستند که با بردن نامش به طرفةالعینی همهٔ مشکلات حل شود، اما می‌توانند، و قطعاً می‌توانند، که اوضاع را بهبود بخشند. ویراستاران ویکی‌پدیا داوطلبانی همچون من و شمایند که وقت و سرمایهٔ خویش را مصروف گسترش دانش می‌کنند تا شاید بدین طریق در ساختن جهانی بهتر سهیم باشند. سزاوار است که ایشان به منابع معتبر و متقن دسترسی داشته باشند و پروژهٔ کتابخانهٔ ویکی‌پدیا در تحقق این هدف، بسیار سودمند تواند افتد.

I even consider the Wikipedia Library a helpful project to counter the systemic bias in English Wikipedia itself. While every river or hill in North America or Europe has its own article, many vital issues concerning developing countries have not been covered. By getting global editors like me free access to rich digital libraries, we will be even more encouraged to write decent articles about our culture and geography in your language.

به زعم بنده، پروژهٔ کتابخانهٔ ویکی‌پدیا را می‌توان یاری گرانمایه برای مقابله با سوگیری ذاتی سامانه در خود ویکی‌پدیای انگلیسی نیز تلقی کرد. در حالی که دربارهٔ هر جویبار یا تپه‌ماهوری در آمریکای شمالی یا اروپا مقاله‌ای مستقل و احیاناً مفصل نوشته شده، بسیاری از موضوعات مهم دربارهٔ جوامع در حال توسعه پوشش داده نشده یا مورد غفلت واقع شده‌اند. چه بجاست ضرب‌المثل «کس نخارد پشت من، جز ناخن انگشت من»: شاید اگر به اهالی همان جوامع در حال توسعه، دسترسی آزاد به منابع غنی و معتبر غربی را داد، بتوان خلأ آن مقاله‌های مهم را نیز تا حدی برطرف کرد.

4nn1l2, Persian Wikipedia editor

4nn1l2، ویرایشگر ویکی‌پدیای فارسی

Notes[edit]

Ideas for social media messages promoting the published post:

Twitter (@wikimedia/@wikipedia):

(Tweet text goes here - max 117 characters)
JSTOR and a Persian Editor: How the Wikipedia Library has a global impact @JSTOR @WikiLibrary

Facebook/Google+

  • ...