Wikimedia Thailand/Wikimania 2025 scholarships/Report/Taweetham

Wikimania 2025 เป็นการเดินทางกลับไปร่วมการประชุม Wikimania ของผมอีกครั้งในรอบ 10 ปี (ครั้งสุดท้ายก่อนหน้านี้คือ Mexico City 2015) ปีนี้มีผู้เข้าร่วมจากประเทศไทยมากเป็นประวัติการณ์ นั่นคือ 8 คน (6 คน สนับสนุนโดย WMTH และ 2 คนสนับสนุนโดยตรงจาก WMF)

ข้อสังเกตของผมเขียนขึ้นเพื่อไว้ช่วยจดจำและหวังว่าจะเป็นแนวทางในการปรับปรุงการดำเนินการต่อไปให้ชุมชนอาสาสมัครได้รับประโยชน์สูงสุดจาก Wikimania

1. การเดินทางไปร่วมการประชุมไม่ใช่รางวัลจากผลงานในอดีต ไม่ใช่การท่องเที่ยวพักผ่อน แต่เป็นการสร้างเครือข่ายและโอกาสเพื่อเพิ่มพูนผลงานในอนาคต

อาจมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนว่าการให้ทุนสนับสนุนการเดินทางเป็นการให้รางวัลแก่อาสาสมัครจากผลงานที่สร้างไว้ในอดีต และรางวัลอยู่ในรูปแบบของการท่องเที่ยวหรือเดินทางไปในต่างประเทศที่น้อยคนจะมีโอกาสได้สัมผัสถึง
ความเห็นส่วนตัวของผมมีดังนี้
- การสนับสนุนให้เดินทางไปร่วมการประชุมควรพิจารณาจากศักยภาพในการพัฒนาและประโยชน์ที่จะได้รับในปัจจุบันและอนาคตจากการเข้าร่วมกิจกรรม โดยพิจารณาจากผลงานที่ผ่านมาหรือประวัติการเข้าร่วมจากกิจกรรมอื่น เช่น ESEAP monthly call หรือความคิดเห็นที่มีต่อการรับฟังวิดีทัศน์ที่บันทึกไว้จาก Wikimania ในปีก่อน (เข้าใจว่าเข้าถึงได้ทางออนไลน์เป็นส่วนใหญ่และมีจุดเปลี่ยนที่สำคัญของชุมชนที่ประกาศในการประชุมก่อนประกาศเป็นทางการที่นำไปใช้ประโยชน์ได้ เช่น ทิศทางการเปลี่ยนแปลงของซอฟต์แวร์)
- การเดินทางไปร่วมกิจกรรมมิใช่การไปท่องเที่ยวเพื่อพักผ่อน อาจจะได้รับความไม่สะดวกหรือความไม่พึงพอใจบ้าง โดยเฉพาะเจ้าภาพจัดงานที่ได้รับคัดเลือกให้กระจายไปยังทุกภูมิภาคของโลกเพื่อมุ่งเป้าให้ทุกคนเข้าร่วมได้อย่างทั่วถึงและเท่าเทียม
- การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตของงานประชุมที่ใหญ่เกินกว่าคาดหมายมักจะมีปัญหาเสมอ ผู้เข้าร่วมกิจกรรมควรทำใจไว้และวางแผนไว้ล่วงหน้า ประเด็นปัญหาอื่นในแต่ละปีเจ้าภาพและชุมชนจะได้อภิปรายกันเป็นกรณีไป ซึ่งปัญหาย่อมมีอยู่ไว้ให้แก้ไขเสมอ จะไม่มีวันสมบูรณ์แบบได้เลยเพราะเปลี่ยนเจ้าภาพทุกปี ต่างจากการประชุมที่เบอร์ลินที่ดำเนินการต่อเนื่องในอดีต

2. ประสิทธิภาพและประสิทธิผลของการเข้าร่วมกิจกรรม

การเข้าร่วมกิจกรรมด้วยจำนวนที่สูงสุดถึง 6 คนเป็นที่จับตามองของทุกคนในชุมชน อาจมีประเทศอื่นส่งผู้เข้าร่วมมากหรือน้อยกว่านี้ แต่ว่าความคาดหวังของชุมชนก็อาจมีมากตามเป็นเงาตามตัวของจำนวนผู้เข้าร่วม
ความเห็นส่วนตัวของผมมีดังนี้
- ผู้เข้าร่วมเมื่อเดินทางกลับมาแล้วสามารถสร้างสรรค์ผลงานที่แตกต่างออกไป อันเป็นแรงบันดาลใจเกิดจากการเข้าร่วมกิจกรรม ซึ่งความคาดหมายนี้มีทั้งต่อตัวบุคคลและมีต่อภาพรวมของโครงการที่น่าจะมีกิจกรรมที่ดูคึกคักและมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ
- ในโอกาสต่อไป ผู้เข้าร่วมควรเป็นผู้นำเสนอในงานประชุมด้วย ในงานครั้งนี้ หลายงานที่อ่านแล้วดูน่าสนใจ แต่เมื่อเข้าไปฟังจริงผู้นำเสนอไม่เดินทางมาเองกลับเปิดวิดีโอหรือพูดผ่านระบบวิดีโอคอลและนำเสนอได้ไม่น่าสนใจเท่าที่ควร คนไทยหากได้รับโอกาสจะสามารถทำได้ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าคนเหล่านั้นที่อาจได้รับคัดเลือกด้วยเหตุผลอื่น
- ชุมชนวิกิพีเดียภาษาไทยได้รับความสนใจที่ดีจากเวทีสากล ผู้เข้าร่วมงานควรเป็นปากเสียงและเป็นตัวแทนอาสาสมัครอื่นในประเทศไทย เพื่อบอกถึงปัญหา โอกาสในการพัฒนา หรือจุดแข็งที่มีในชุมชนได้ รวมถึงอาจเป็นผู้ร่วมคัดเลือกอาสาสมัครที่จะรับทุนเดินทางในปีต่อไป มีคนสนใจเข้าหา WMTH เพื่อเป็นผู้ร่วมจัดกิจกรรมในประเทศไทยไม่น้อย เราจำเป็นต้องมีจุดยืนและมีความชัดเจนในการเข้าร่วมกิจกรรมอย่างชาญฉลาด
- เพื่อโอกาสในการแลกเปลี่ยนที่สูงสุด คนไทยไม่ควรจับกลุ่มกันเองแต่สร้างเครือข่ายพูดคุยกับผู้อื่นทั้งในภูมิภาคเดียวกัน (ESEAP) และต่างภูมิภาคให้มากที่สุด

3. ความไม่ตรงเวลา ค่าใช้จ่ายส่วนเพิ่มที่ไม่ได้คาดหมาย และการวางแผนการเดินทางให้เกิดความคุ้มค่าสูงที่สุด

จากข้อมูลในอดีตและการจัดงานใน ค.ศ. 2025 เราคาดหมายได้ว่ากิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการประชุม Wikimania มักจะเลื่อนออกไปจากกำหนดอยู่เป็นประจำ ส่งผลกระทบต่อการวางแผนและทำให้การควบคุมค่าใช้จ่ายเป็นไปได้ยาก ทั้งนี้ จุดหมายปลายทางแต่ละประเทศก็มีความท้าทายในการจัดการค่าใช้จ่ายและการสื่อสารกับผู้ให้บริการในท้องถิ่นที่แตกต่างกันออกไป สำหรับเคนยามีความท้าทายในการจองที่พักเนื่องจากไม่ทราบสถานที่จัดงาน และสถานที่พักไม่ยืนยันให้ตรงกันกับเว็บที่รับจองว่าจะได้กี่เตียงกี่ห้อง รวมอาหารเช้าหรือการรับส่งไปยังสนามบินหรือไม่
ความเห็นส่วนตัวของผมมีดังนี้
- หาก WMTH ไม่แน่ใจว่าควรจะเข้าร่วมกิจกรรมหรือไม่ ต้องกำหนดเส้นตายภายในว่าหากไม่ทราบกำหนดการประชุมและสถานที่จัดงานในวันที่ x (เช่น 2 เดือนก่อนจัดงาน) จะไม่ส่งอาสาสมัครเข้าร่วมกิจกรรม
  - กำหนดการมีแล้ว (minor changes may happen to this global program until June 1, 2026)? ที่ meta https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimania_2026&oldid=29103572 แต่ไม่ใช่ official site: https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2026:Program
  - สถานที่ยังไม่แจ้ง https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2026:Venue และไม่อาจคาดเดาจากข้อเสนอที่กว้างขวางมาก https://wikimania.wikimedia.org/wiki/Wikimania:Expressions_of_Interest/2025/Paris,_France
- หาก WMTH มีความมั่นใจในการร่วมกิจกรรมแล้วและมีจำนวนโควต้าเพียงพอ สามารถจองตั๋วโดยสารรวมถึงที่พักล่วงหน้ากับตัวแทนจำหน่ายตั๋วในลักษณะไม่ระบุชื่อผู้เดินทาง (หรือในลักษณะที่เปลี่ยนชื่อผู้เดินทางได้ฟรี ในลักษณะ group tour) และมอบหมายให้ตัวแทนจำหน่ายตั๋วดังกล่าวดูแลการขอรับการตรวจลงตรา (วีซ่า) และประกันเดินทางไว้ด้วยกันในคราวเดียว
- WMTH ต้องทำความเข้าใจเงื่อนไขของการเดินทางของ WMF ให้ชัดเจนและดูแลให้ผู้รับทุนเดินทางได้รับการปฏิบัติในมาตรฐานที่ใกล้เคียงกับผู้ได้รับการสนับสนุนจาก WMF

4. ความปลอดภัยและสุขอนามัย การบริหารจัดการความเสี่ยง

สำหรับการเดินทางครั้งนี้ แท้จริงแล้วไม่จำเป็นต้องฉีดวัคซีนไข้เหลือง เนื่องจากเส้นทางประเทศที่ผ่านและประเทศปลายทางไม่อยู่ในข่ายของการบังคับให้ผู้เดินทางทุกคนต้องฉีดวัคซีน (วัคซีนไข้เหลืองเป็นวัคซีนเชื้อเป็น มีความเสี่ยงแก่ผู้ฉีดได้มากกว่าวัคซีนเชื้อตายทั่วไป)
ความเห็นส่วนตัวของผมมีดังนี้
- ข้อเท็จจริงควรให้อย่างรอบด้าน และให้เหตุผลที่ชัดเจนว่า WMTH แนะนำให้ฉีดวัคซีนเท่านั้นเพราะดำเนินการตามแนวของ WMF เพื่อลดความเสี่ยงขององค์กร (ซึ่งอาจมิใช่ลดความเสี่ยงของผู้เข้าร่วมกิจกรรมเสมอไป)
- ตรวจสอบว่าประกันสุขภาพสำหรับการเดินทางใช้งานได้จริง (ดูข้อ 3 ประกอบ)
- การจัดพื้นที่ประชุมที่มีผู้ร่วมงานแออัดอาจมีผลกระทบต่อการอพยพเมื่อมีเหตุฉุกเฉินได้ ผู้เข้าร่วมงานควรระมัดระวังตัวเองและหลีกเลี่ยงการรวมตัวกันในพื้นที่คนหนาแน่น
ความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัวทางดิจิทัล รวมถึงการเลือกใช้สื่อสังคมออนไลน์ (เช่น telegram vs signal) ยังเป็นประเด็นที่ชุมชนยังต้องจับตาและให้ความสำคัญในการบริหารจัดการให้เกิดประโยชน์สูงสุด ไม่ต่างจากประเด็นสมัยใหม่เรื่องปัญญาประดิษฐ์ รวมถึงช่องว่างหรือความแตกต่างระหว่างรุ่นหรือวัย (intergenerational gap) ซึ่งอาจหมายถึงอายุปัจจุบันของอาสาสมัครหรือพรรษาในการทำงานเป็นอาสาสมัครหรือลักษณะเครื่องมือ/วิธีการ/อุดมการณ์/อุดมคติที่ขับเคลื่อนการทำงานอาสาสมัคร

สำหรับผลงานที่จับต้องได้เป็นชิ้นเป็นอันโปรดดูที่ Wikimedia Thailand/Wikimania 2025 scholarships/Report/Collective Activities