Skanwiki/Utvalgte artikler/April, 2007

From Meta, a Wikimedia project coordination wiki
Jump to navigation Jump to search

Veke 13, 2007[edit]

svensk
Sunset Boulevard

Sunset Boulevard är en amerikansk film noir från 1950 med element av drama och svart humor. Filmen regisserades av Billy Wilder och fick sitt namn efter den kända esplanaden med samma namn som går genom Los Angeles och Beverly Hills. Filmen blev hyllad av många kritiker när den släpptes och nominerades senare till elva Oscar, varav den vann tre. Den räknas som en klassiker; ofta som en av de mest betydelsefulla filmerna inom amerikansk film. Les mer..
redigera - från svensk - diskussion - til dansk - til bokmål - til nynorsk


dansk
Holmens Kirke Copenhagen 2.jpg

Holmens Kirke ligger i det indre København, ved Holmens Kanal, som, på trods af navnet, er en gade.

I middelalderen lå der nord for Slotsholmen i København en anden holm (ø), kaldet Bremerholm, eller i daglig tale Holmen. I 1500-tallet blev det indre sejlløb, Dybet, fyldt op, så området teknisk set ikke længere var en ø. En kanal - Holmens Kanal - som gik fra Slotsholmskanalen, omtrent fra den nuværende Børsbro op til, hvor det Kgl. Teater nu ligger, gav dog, sammen med Nyhavn, den ydre del af området karakter af en halvø. På denne halvø anlagde Christian d. 3. et orlogsværft, som blev synonymt med navnet Holmen.

Da orlogsværftet flyttede til NyholmChristianshavn flyttede navnet Holmen med, og Bremerholm blev derefter kaldt Gammelholm, et navn, der dog synes at være gået lidt ud af brug. Holmens Kanal blev fyldt op i 1860'erne, men navnet lever videre som gadenavn, ligesom Bremerholm gør det. Læs mere
redigér - fra dansk - diskussion - til bokmål - til nynorsk


bokmål

Slaget ved Thermopylene fant sted 480 f.Kr. da den spartanske kongen Leonidas I med 300 av sine beste hoplitter forsøkte å stoppe en persiske hær på 250 000 soldater i invasjonen av Hellas. Leonidas hadde fått i oppdrag å forsvare den eneste veien inn i Hellas. Perserne slo Leonidas og hans 300 menn, men Xerxes Is hær hadde et tap på 27 000 menn.

Filmen 300, som skildrer slaget basert på Frank Millers tegneserie med samme tittel, har premiere i mars 2007.

På denne tiden bestod passet ved Thermopylene av en veibane langs kysten av Malisgulfen, så smal at bare en hestevogn kunne passere om gangen. På sørsiden av passet var det klipper, mens gulfen var på nordsiden. Langs veien var det tre innsnevringer (pylai), og ved midten var det en kort mur, bygd av fønikerne i det forrige århundre som forsvar mot thessaliske invasjoner. Navnet «de varme portene» kommer av de varme kildene i nærheten. Les mer...
rediger - fra bokmål - diskusjon - til dansk - til nynorsk


nynorsk
David Bowie i 1987

David Bowie (fødd 8. januar 1947 som David Robert Jones) er ein engelsk songar og soloartist. Han har vore ei superstjerne innan populærmusikken i fem forskjellige tiår. Han er kjend som kameleonen i populærmusikken, han har forutsett trendar og justerer stil og personlegdom deretter, samtidig som han held fast på sine eigne idéar. Hans første skritt mot popularitet var med den folk-rock inspirerte Space Oddity i 1969, men han er betre kjend som den androgyne glamrockarenHunky Dory (1971), The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (1972) og Aladdin Sane (1973). På 1970-talet blanda han kunst, filosofi og litteratur inn i musikken og løfta pop- og rockemusikk til eit meir sofistikert nivå. I albuma han har gitt ut etter dette har han utforska soul, elektronika og new wave, ofte før desse sjangerane vart populære eller i det heile oppstod. Bowie har òg arbeida som film- og teaterskodespelar, plateprodusent, musikkvideoregissør og kunstnar. Les meir…
endre - fra nynorsk - diskusjon - til dansk - til bokmål


Veke 14, 2007[edit]

svensk
T-34 kal76,2mm RB.jpg

T-34 var en sovjetisk medeltung stridsvagn som tillverkades mellan 1940 och 1958. Stridsvagnen anses allmänt ha varit världens bästa stridsvagnsmodell vid den tidpunkt då Sovjetunionen gick med i andra världskriget och hade den effektivaste, ändamålsenligaste och inflytelserikaste konstruktionen. T-34 blev den mest producerade stridsvagnen under kriget och den näst mest tillverkade av alla stridsvagnar överhuvudtaget. Läs mer..
redigera - från svensk - diskussion - til dansk - til bokmål - til nynorsk


dansk
Frihedsstøtten i København. Grundstenen lagt 1792

Landboreformerne 17001850. I begyndelsen af 1700-tallet og mange år frem led bondestanden hårdt under umulige og kummerlige vilkår.

Hoveri, jordfællesskab, stavnsbånd og tiendeydelser lagde store hindringer for den almene bondestands muligheder for et forbedret agerbrug og øget produktion.

Der blev lagt et yderligere pres på bondestanden, da befolkningstallet i denne periode var stigende, og efterspørgslen fra udlandet var stor på grund af de mange krige, der foregik i denne periode. Man var nødt til at øge produktionen i landbruget, da det netop var dette erhverv, der forsynede hele samfundet med råvarer til manufaktur, håndværk og handel og samtidig skulle brødføde befolkningen.

Det store økonomiske pres på gårdmændene skyldtes de stigende skatter til staten samt et pres fra de store godsejere for at opnå mere hoveri og større fæsteindtægter. På grund af dette store pres havde godsejerne svært ved at få fæstegårdene besat. Bønderne havde ikke tid eller ressourcer dertil. Læs mere
redigér - fra dansk - diskussion - til bokmål - til nynorsk


bokmål

Pink Floyd er et britisk, progressivt rockeband som var et ledende space rock-band i sin tid. Med dype tekster, pompøse lydbilder, mystiske aura og sceneshow spekket med effekter er Pink Floyd blitt et av rockehistoriens største suksessband og ligger på 7. plass over artister som har solgt flest plater gjennom historien.
Pink Floyd er mest kjent for sine enorme konseptalbum fra 70’tallet, men startet som et annerledes psykedelisk band tidlig på 60’tallet. De mest kjente utgivelsene fra Pink Floyd er The Piper at the Gates of Dawn (1967), The Dark Side of the Moon (1973, som lå inne på «Billboard Top 200» sammenhengende i mer enn 14 år), Wish You Were Here (1975) og The Wall (1979). Bandet ble tidlig eksponert for interne konflikter, først i 1968 da bandets første frontfigur, Syd Barrett, måtte forlate bandet på grunn av (i følge et nylig intervju av hans søster) psykiske lidelser og angst for folkemengder. I 1981 sluttet Richard Wright, etter at Roger Waters hadde presset ham til å forlate bandet i forbindelse med innspillingen av The Wall i 1979. Waters oppløste bandet offisielt i 1985, og etter en rekke rettssaker fikk resten av medlemmene rettighetene til navnet Pink Floyd i 1987. Wright kom tilbake som assosiert medlem i 1987, men ble ikke fullverdig medlem igjen før i 1994, da det hittil siste studioalbumet, The Division Bell, ble utgitt. Etter den tid var de fortsatt like populære, og stod for dinosaurrock som kunne fylle store stadion og toppe hitlistene. Dette var bandet som gikk fra å være innovative og nyskapende undergrunnsrockere til å bli et av verdens største og mest populære band. Bandet opptrådte sist i anledning Live 8 i 2005. Les mer
rediger - fra bokmål - diskusjon - til dansk - til nynorsk


nynorsk
Gamlebyen i Tallinn

Tallinn (eldre Lindanäs; ty. og (tidl.) sv.: Reval) er hovudstad og med eit folketal omkring 400 000 den største byen i Estland. Byen ligg heilt nord i landet ved Finskebukta. Namnet på estisk språk er ei samandraging av Taani linn, noko som tyder "danskeborga" eller "den danske byen". I samband med andre verdskrigen vart svenskane og tyskarane tvinga til å flytta ut av landet.

Gamlebyen i Tallinn vart i 1997 teken med på verdsarvlista til UNESCO. Les meir...
endre - fra nynorsk - diskusjon - til dansk - til bokmål


Veke 15, 2007[edit]

svensk

Tamiler är en etnisk grupp från Sydasien med en belagd historia som går tillbaka mer än två årtusenden. De äldsta tamilska befolkningsgrupperna är de i sydöstra Indien och nordöstra Sri Lanka. Till skillnad från många andra etniska grupper har tamilerna under större delen av sin historia inte styrts av en enskild politisk enhet. Den tamilska identiteten är i första hand språklig; som tamiler betraktas de vilkas modersmål är tamil. Les mer
redigera - från svensk - diskussion - til dansk - til bokmål - til nynorsk


dansk
Gud skaber manden

Første Mosebog også kaldet Genesis (hebr. בראשית Bereshit "I begyndelsen", gr. Γένεσις Génesis "Begyndelse") er den første bog i Bibelen, både den jødiske Tanakh og kristendommens Gamle Testamente. Den udgør tillige første del af Pentateuken - samlingen af de fem mosebøger. Første Mosebog er kanonisk litteratur i kristendommen, jødedommen og i mindre grad islam, og for troende anset for at have stor åndelig betydning.

Bogen er inddelt i 50 kapitler. De første 11 kapitler udgør den såkaldte urhistorie, som bl.a. indeholder beretningen om verdens og de første menneskers skabelse, syndefaldet og Adam og Evas efterfølgende udstødelse fra da:Edens have, Kains drab på sin broder Abel, Noas Ark og Babelstårnet.

De sidste 39 kapitler indeholder historierne om de tre patriarker: Abraham, Isak og Jakob. Disse historier beretter bl.a. om Guds udvælgelse af Abram, som kom til at hedde Abraham, og Guds løfte til Abraham om, at alle jordens folk ville blive velsignet gennem hans afkom (1 Mos 12:3), Sodoma og Gomorras udslettelse, Abrahams ofring af sin egen søn Isak og Jakobs kamp med englen. Bogen beretter derudover også generelt om Israels folks forhistorie. Bogen ender med, at efterkommerne af Jakob (også kaldet Israel) rejser til Egypten, hvor de etablerer et godt forhold til den daværende Farao.

Teksten indeholder den narrative basis og grundlaget for de nationale og religiøse institutioner i Israel, og er en introduktion til landet og folkets historie, love og traditioner. Læs mere…
redigér - fra dansk - diskussion - til bokmål - til nynorsk


bokmål
Lady Lilith av Dante Gabriel Rossetti, 1882

Det pre-rafaelittiske broderskap, også kjent som pre-rafaelittene, var en gruppe av engelske kunstmalere, lyrikere og skribenter som ble dannet i 1848 av mystikeren, poeten og maleren Dante Gabriel Rossetti, naturmaleren William Holman Hunt, og den opprørske maleren John Everett Millais. En rekke andre britiske kunstnere som ikke var medlemmer av selve broderskapet regnes også for eksponenter for retningen. Pre-rafaelittene søkte forbilder hos italienske malere fra før Rafael (1483-1520), derav navnet. Pre-rafaelittene er blitt kalt den andre avantgardistiske kunstbevegelsen på den tid, etter de tyske nasarenene som hadde et tilsvarende utgangspunkt. Som bevegelse er ikke pre-rafaelismen entydig. De enkelte kunstnerne utviklet seg i forskjellige retninger. Bevegelsens idealer var heller ikke forbeholdt billedkunsten, men fant også uttrykk innen poesi, arkitektur, kunsthåndverk og formgivning. Les mer…
rediger - fra bokmål - diskusjon - til dansk - til nynorsk


nynorsk
Ikonet Guds mor «Hodigitria», kledd med sølvplate. russisk ikon

Eit ikon, av gresk εικων (eikon) 'bilete', er ei nemning for religiøse maleri på trepanel i bysantisk stil, og som spesielt har plass i den russisk-ortodokse og den gresk-ortodokse kyrkja. I denne tradisjonen er ikkje ikonet berre ein illustrasjon, men ein berar av ein religiøs bodskap. Ikonet vert derfor bruka i samband med bøn og meditasjon. I den ortodokse gudstenesta finst det ein eigen liturgi for velsigning av ikon.

Ordet ikon kan òg brukast i overførd tyding om eit ideal eller førebilete. Etter påverkand frå engelsk språk kan ordet òg brukast om bilete som er lett å kjenne att, slik som ikona på skrivebordet på ein dataskjerm. Les meir…
endre - fra nynorsk - diskusjon - til dansk - til bokmål


Veke 16, 2007[edit]

svensk
Norrköping

Norrköpings historia började officiellt då Norrköping fick sina stadsrättigheter bekräftade 1384. Då hade människor redan bott kring Motala Ströms fall under lång tid. Stadens fick sin första storhetstid under 1600-talet när den holländske affärsmannen Louis de Geer slog sig ner i staden. Han grundade ett flertal industrier i staden, som vid denna tid var Sveriges till befolkningsmängden näst största stad.
redigera - från svensk - diskussion - til dansk - til bokmål - til nynorsk


dansk
Vinkel og passer er Frimurernes mest kendte symboler.

Frimureri er betegnelsen for frimurernes aktiviteter. Ordet "frimurer" er en oversættelse af det engelske "freemason", der betyder fri murer. I middelalderen var frimureriet et lav for arkitekter og bygningshåndværkere. Frimurerne holdt deres møder i et lukket rum, en såkaldt loge. Kun medlemmer havde adgang til logen. I vore dage er frimureriet en orden eller et broderskab. I daglig tale er en frimurer en person, der er medlem af en frimurerloge.
redigér - fra dansk - diskussion - til bokmål - til nynorsk


bokmål
Asiatisk elefant

Elefanter (elefantdyr, elefantfamilien, Elephantidae, Proboscidea) er en gruppe kjempestore pattedyr som tilhører Asias og Afrikas nålevende megafauna. Elefanter kan bli omkring 4 meter høye og veie mer enn 10 tonn på det meste. Det finnes tre nålevende arter, hvorav to tilhører samme slekt.

Elefanter er de største og tyngste av alle landbaserte pattedyr, og de nest høyeste. Bare giraffen er høyere. Elefantoksene vokser hele livet, selv om veksten avtar med økende alder. De er enormt massive og har en relativt kvadratisk bygning og et sterkt kjønnspreg. Hannene er betydelig større enn hunnene. Afrikanske elefanter er dessuten generelt større enn de asiatiske. Les mer…
rediger - fra bokmål - diskusjon - til dansk - til nynorsk


nynorsk
Vassdamp skapar bobler i kokande vatn.

Vassdamp er gassfasen til vatn. På jorda er vassdamp ein av fasane i vasskrinslaupet i hydrosfæren. Vassdamp vert danna ved at flytande vatn fordampar eller ved at is sublimerar. Under normale atmosfæriske forhold vil vatn heile tida fordampe, medan vassdampen kondenserar. Vanlegvis er det ikkje mogeleg å sjå vassdamp med det blotte auget.

Vassdamp står for det meste av den naturlege drivhuseffekten på jorda. Les meir…
endre - fra nynorsk - diskusjon - til dansk - til bokmål


Veke 17, 2007[edit]

svensk
Eisenhower i Det ovale kontoret i Det kvite huset.

Dwight D. Eisenhower (18901969) var USA:s president 19531961 och överbefälhavare för de allierade i Europa under andra världskriget. Eisenhower tilldelades den näst högsta amerikanska officersgraden, General of the Army. Han var NATO:s överbefälhavare 19501952. Viktiga händelser under Eisenhowers presidentskap var vapenstilleståndet i Koreakriget, Suezkrisen och utbyggnad av motorvägar.
redigera - från svensk - diskussion - til dansk - til bokmål - til nynorsk


dansk
Slayerunholy.jpg

Slayer er et amerikansk thrash metal-band, stiftet i 1982 af Kerry King og Jeff Hanneman . Bandet har siden udgivet 10 album, 2 livealbum og et boxset, og regnes som et af de fire mest indflydelsesrige thrash metal-bands nogensinde - de tre andre værende Metallica, Megadeth og Anthrax.

Slayers popularitet steg i løbet af 1980'erne, hvor de var et af de førende bands indenfor thrash metal-bevægelsen, og hjalp med at definere genren med milepælen Reign In Blood, som er blevet betegnet som "det hårdeste album nogensinde". Slayers albumcovere og tekster har mødt stor kritik fra religiøse grupper og offentligheden med emner som seriemordere, satanisme, religion, krig og holocaust, som har resulteret i forbud, udsættelser, retssager og protester. Læs mere…
redigér - fra dansk - diskussion - til bokmål - til nynorsk


bokmål
Denne ukes 150-årsjubilant Theodor Kittelsen. Tegning fra 1892 av Christian Krohg

Theodor Kittelsen (født 27. april 1857 i Kragerø, død 1914Jeløya) var norsk maler, tegner og illustratør. Han huskes særlig for sine illustrasjoner til utgaver Asbjørnsen og Moes folkeeventyr; spesielt tegninger av troll og andre naturmytiske vesen.

Kittelsen kom fra ustabile økonomiske kår, og oppnådde aldri en økonomisk sikkerhet. I dag er han mest kjent for groteske og nifs-vakre trollbilder fra østnorske og nordnorske landskap, som etter manges mening én gang for alle har avgjort hvordan norske troll «egentlig ser ut». I sin samtid var han like bemerket for de karikaturaktige tegningene vi finner i blant annet Har Dyrene Sjæl?.

Han var en utpreget litterær billedkunstner, han skrev tekster i og til mange av bildene, og mange andre av arbeidene hans fortalte historier som kan utmyntes episk. Les mer…
rediger - fra bokmål - diskusjon - til dansk - til nynorsk


nynorsk

William Shakespeare (23. april 156423. april 1616) var ein engelsk diktar og skodespelforfattar, og har det største ryet av alle engelskspråklege forfattarar.

Shakespeare er ikkje berre stor når det gjeld poetisk og dramatisk form, evna hans til å fange og formidle dei djupaste sidene av den menneskelege naturen blir av mange sedd som eineståande. Som ein òv-stor figur i verdslitteraturen har han framleis innverknad i alle verdsdelar. Han er omsett til alle viktige mål, og skodespela hans blir spela heile tida, verda rundt. Han er mellom dei få som har skrive både tragediar og komediar godt.

Shakespeare skreiv verka sine mellom 1588 og 1616. Han fekk gjort svært mykje når ein tenkjer på at han berre vart 52 år gammal. Innverknaden hans i den engelskspråklege verda ser ein mellom anna i den vide bruken av sitat frå skodespela hans og i talet på åndsverk basert på Shakespeare-uttrykk. Les meir…
endre - fra nynorsk - diskusjon - til dansk - til bokmål


Veke 18, 2007[edit]

svensk
Kyrkans portal.

Stora Råby kyrka är en tegelkyrka i Stora Råby, Stora Råby församling och Lunds kommun. Kyrkan är belägen på en grusås 27 meter över havet och har en kyrkogård som inhägnas av kallmur. I församlingen finns även Sankt Knuts kyrka dit den mesta av församlingens verksamhet numera är förlagd.
redigera - från svensk - diskussion - til dansk - til bokmål - til nynorsk


dansk
Det røde flag forbindes ofte med socialisme

Socialisme refererer til en bred vifte af politiske bevægelser der ønsker et socioøkonomisk system i hvilket produktionsmidlerne (fx fabrikker, finansielle institutioner, infrastruktur etc.) er underlagt demokratisk kontrol og kommer alle samfundets medlemmer til gode. Denne kontrol af produktionsmidlerne kan have forskelligt udtryk. Der kan fx være tale om statsejerskab, kooperativer eller arbejdernes direkte ejerskab over deres egen arbejdsplads. Socialisme står således primært i modsætning til kapitalisme som økonomisk system, og liberalisme som politisk system. Læs mere…
redigér - fra dansk - diskussion - til bokmål - til nynorsk


bokmål
Glasshytten ved Værket. Her ble kobolt blandet med pottaske og smeltet sammen til glass

Blaafarveværket (egentlig Det Kongelige Modumske Blaafarveværk, senere Modums Blaafarveværk) er en tidligere norsk gruvebedrift ved Åmot i Modum kommune i Buskerud. Det var Norges største industribedrift på 1800-tallet, og utviklet blåfarve fra koboltmalm, som ble benyttet i papir-, porselens- og glassindustrien. Det norske Blaafarveværket dekket på det meste 80 % av verdensmarkedet for blåfarve, og ble grunnlagt av den dansk-norske kongen i 1770-årene. Allerede i 1788 eksporterte verket blåfarve til Kina og Japan.

Under Napoleonskrigene ble verket i 1813 pantsatt av kongen til den svenske kjøpmannen Peter Wilhelm Berg, og ettersom den norske staten ikke kunne løse inn pantet etter krigen ble verket i 1822 solgt på auksjon til den da 27 år gamle forretningsmannen Benjamin Wegner på vegne av et konsortium som til slutt bare inkluderte ham selv og bankieren Wilhelm Christian Benecke. Les mer…
rediger - fra bokmål - diskusjon - til dansk - til nynorsk


nynorsk
Roger Waters på Viking Stadion i Stavanger 26. juni 2006

Roger Waters (eigentleg George Roger Waters, fødd 6. september 1943) er ein engelsk rockemusikar, songar, bassist, gitarist, låtskrivar og komponist. Han er mest kjend for karriera si med bandet Pink Floyd frå 1965 til 1985 der han var medlemmet som skreiv flest songar, spelte bass og var ein av fleire vokalistar. Han var òg hjernen bak fleire av bandet sine konseptalbum og mange av symbola knytta til Pink Floyd (som grisar og marsjerande hammarar)

Etter han forlot Pink Floyd byrja han på ei moderat suksessrik solokarriere og har gjeve ut tre studioalbum, og arrangert ein av dei størtse konsertane nokonsinne, The Wall-konserten i Berlin i 1990. I 2005 gav han ut operaen Ça Ira og vart gjenforent med Pink Floyd for ein enkelt opptreden på Live 8-konserten i London, 2. juli 2005. Det var deira første opptreden i lag på 24 år. Les meir…
endre - fra nynorsk - diskusjon - til dansk - til bokmål