Ủy ban Trọng tài
Trong các dự án của Wikipedia Foundation, Ủy ban trọng tài (đôi khi viết tắt là "Arbcom") là một nhóm người dùng đáng tin cậy, đóng vai tròng giải quyết các tranh chấp được khởi xướng tại một số dự án Wikipedia Foundation riêng lẻ. Các phán quyết, chính sách và quy trình khác nhau giữa các dự án tùy thuộc vào bối cảnh địa phương và văn hóa. Theo điều khoản sử dụng của Wikipedia, người dùng không bắt buộc phải để Arbcom giải quyết các tranh chấp[1] Dự án Wikimedia đầu tiên sử dụng ủy ban trọng tài là Wikipedia tiếng Thụy Điển.[2] Wikipedia tiếng Anh ArbCom được Jimmy Wales tạo ra như một sự mở rộng quyền ra quyết định mà ông từng nắm giữ với tư cách là CEO của chủ sở hữu trang web Bomis Inc. để tiếp quản vai trò của mình trong việc giải quyết các tranh chấp phức tạp giữa những người dùng.[3] Ủy ban trọng tài hiện được sử dụng trên phiên bản Wikipedia 12.
Thành phần
Mỗi ủy ban thường có từ năm đến mười lăm thành viên, được gọi là Trọng tài. Nhiệm kỳ của họ có thể dài ngắn khác nhau, một số có thể lên đến ba năm.
Các dự án có Ủy ban trọng tài
Các dự án Wikipedia
| Dự án | Tên bản địa | Thành lập | Thư điện tử | Wiki riêng tư | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|---|
| cs – Tiếng Séc | Arbitrážní výbor | năm 2006 | arbcom-cs |
arbcom-cs.wikipedia.org | |
| de – Tiếng Đức | Schiedsgericht | năm 2007 | arbcomde-l |
arbcom-de.wikipedia.org | |
| en – Tiếng Anh | Arbitration Committee | năm 2004 | arbcom-en |
arbcom-en.wikipedia.org | |
| fi – Tiếng Phần Lan | Välityslautakunta | năm 2007 | arbcom-fi.wikipedia.org | ||
| fr – Tiếng Pháp | Comité de nomination | năm 2020 | wikipedia-fr-comite-nomination |
Limited purview. Only for appointment of CheckUsers and Suppressors. | |
| hu – Tiếng Hungary | Wikitanács | năm 2009 | |||
| it – Tiếng Italy | Commissione arbitrale | năm 2024 | wikipedia-it-arbcom |
wikipedia-it-arbcom.wikimedia.org | Xử lý các khiếu nại liên quan đến việc thực thi UCoC và kháng cáo để chặn theo quy trình cộng đồng dành cho người dùng có vấn đề (lưu ý: quy trình này cũng áp dụng cho quản trị viên và có thể dẫn đến việc xóa cờ bởi cộng đồng) |
| nl – Tiếng Hà Lan | Arbitragecommissie | năm 2007 | arbcom-nl |
arbcom-nl.wikipedia.org | |
| pl – Tiếng Ba Lan | Komitet Arbitrażowy | năm 2007 | wikipedia-pl-arbcom |
wikipedia-pl-arbcom.wikimedia.org | |
| ru – Tiếng Nga | Арбитражный комитет | năm 2005 | arbcom-ru |
arbcom-ru.wikipedia.org | Mới mỗi nửa năm |
| uk – Tiếng Ukraina | Арбітражний комітет | năm 2009 | |||
| zh – Tiếng Trung | 仲裁委员会/仲裁委員會 | năm 2025 | arbcom-zh |
wikipedia-zh-arbcom.wikimedia.org | Ý tưởng này đã bị từ chối nhiều lần, cho đến khi cuộc thảo luận gần đây vào năm 2024 đạt được sự đồng thuận để thành lập nó và cuộc bầu cử đầu tiên của các thành viên được tổ chức vào tháng 11 năm 2024 |
Các dự án có Ủy ban Trọng tài không hoạt động, đang thử nghiệm hoặc giải thể
- Wikipedia:
- Tiếng Ả Rập (không hoạt động)
- Bulgaria (có một trang về chính sách trọng tài; ArbCom vẫn chưa được thành lập)
- Croatia (không hoạt động)
- (Phiên bản đầu tiên) Một ArbCom được đề xuất (và thảo luận) vào tháng 5 năm 2007, chưa bao giờ đạt được sự đồng thuận
- (Phiên bản thứ hai) Tồn tại từ ngày 7 tháng 6 năm 2009 đến ngày 23 tháng 1 năm 2010
- Tây Ban Nha (giải thể vào tháng 4 năm 2009)
- Tiếng Hàn (Không có trọng tài nào được bầu kể từ tháng 12 năm 2015, chức năng arbcom bị đình chỉ kể từ ngày 18 tháng 3 năm 2017.)
- Occitan (Một kế hoạch đã được đề xuất vào năm 2006, một cuộc bầu cử đã được lên kế hoạch vào tháng 12 năm 2008 nhưng chưa bao giờ được thực hiện)
- Tiếng Bồ Đào Nha (giải thể vào tháng 1 năm 2012)
- Thụy Điển (không hoạt động)
- Tiếng Slovenia (đã xóa, chuyển hướng đến Wikipedija:Mediacija). Trang này chỉ tồn tại như một khuôn khổ cho việc thiết lập sau này. Cho đến nay, việc hòa giải vẫn chưa cần thiết, vì vậy các quy tắc cho quy trình bầu cử vẫn chưa được thiết lập.
- Thái (nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 1 năm 2016, không có cuộc bầu cử nào được tổ chức kể từ đó)
- Tiếng Pháp (Thành phần không đủ số lượng kể từ tháng 9 năm 2021)
- Tiếng Ba Tư (formed in 2010 with limited purview, mainly a supervisory council for complaints against admins; not been in session since 2024)
- Wikinews:
- Wikinews tiếng Anh (được thành lập vào năm 2006, không hoạt động kể từ năm 2021)
Xem thêm
- Ủy ban trọng tài/Quy trình bầu cử
- Ủy ban trọng tài/Ủy ban trọng tài liên wiki
- wikt:arbitration, wikt:committee
Tài liệu tham khảo
- ↑ "Wikimedia Terms of Use - # 13 Disputes and Jurisdictions". Archived from the original on March 18, 2021. Retrieved November 14, 2022.
- ↑ Hoffman, David A.; Salil Mehra (2010). "Wikitruth Through Wikiorder". Emory Law Journal 59 (2010). SSRN 1354424.
- ↑ Wales, Jimmy (December 4, 2003). "[WikiEN-l] Wikiquette committee appointments". lists.wikimedia.org. Wikimedia Foundation. Archived from the original on June 29, 2021. Retrieved November 14, 2022.